تفسیر آیهٔ ۸۲ سورهٔ نحل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمٰا عَلَيْكَ الْبَلاٰغُ الْمُبِينُ» (پس اگر روی برتابند، بر عهدهٔ تو جز رساندنِ آشکار پیام نیست). در مجمع‌البیان آمده است: «بلاغ» اسم است و «تبلیغ» مصدر، مانند «کلام» و «تکلیم» (پایان سخن مجمع‌البیان).

هنگامی که خدای متعال از یادکردِ نعمت‌هایی که قصد بیان و استدلال به آن‌ها را داشت فراغت یافت، سخن را با بیانی به پایان برد که معنای آن سرزنش، ملامت و تهدید بر کفر است؛ بیانی که دربردارندهٔ یادکرد یکتایی خدای متعال در پروردگاری، معاد و نبوت است. و این مطلب را با بیان وظیفهٔ پیامبر (ص) در رسالتش—که همان ابلاغ پیام است—آغاز کرد و فرمود: « فَإِنْ تَوَلَّوْا»؛ یعنی بر این بیان—که در آن چیزی جز دعوتِ آنان به صلاح معاش و معادشان، بدون هیچ‌گونه اجبار و اکراهی نیست—چنین مترتب می‌شود که اگر روی برتافتند و از گوش سپردن به آن و راه‌یابی به وسیلهٔ آن اعراض کردند، «فَإِنَّمٰا عَلَيْكَ الْبَلاٰغُ الْمُبِينُ» (تنها رساندنِ آشکار بر عهدهٔ توست)؛ یعنی همان ابلاغ روشنی که هیچ ابهام و پوشیدگی‌ای در آن نیست؛ چرا که تو پیام‌آوری، و بر عهدهٔ پیام‌آور جز این نیست.

و در این آیه، هم مایهٔ دلداری پیامبر (ص) نهفته است و هم بیان وظیفهٔ او.