تفسیر آیهٔ ۸ سورهٔ نحل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغٰالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهٰا وَ زِينَهً وَ يَخْلُقُ مٰا لاٰ تَعْلَمُونَ » (و اسبان و قاطران و خران را [آفرید] تا بر آن‌ها سوار شوید و مایهٔ زینت باشند، و آنچه را نمی‌دانید می‌آفریند). این عبارت به «الأنعام» در آیه‌های پیشین عطف شده است؛ یعنی: اسبان و قاطران و خران را برای شما آفرید تا بر آن‌ها سوار شوید. و تعبیر «زِينَةً» یعنی در آفرینش آن‌ها پیوندی با منافع شما هست؛ زیرا شما هم بر آن‌ها سوار می‌شوید و هم آن‌ها را مایهٔ زینت و آراستگی قرار می‌دهید. و سخن پروردگار: « وَ يَخْلُقُ مٰا لاٰ تَعْلَمُونَ » یعنی آفریده‌هایی از حیوانات و غیر آن را که دانشی به آن ندارید می‌آفریند و در اختیارتان می‌گذارد تا از آن‌ها بهره‌مند شوید؛ و گواه بر تقدیری که در نظر گرفتیم، سیاق و روند آیات است.

بحث روایی

می‌گویم: روایات دربارهٔ اسب‌ها، قاطرها و الاغ‌ها مختلف است، و دیدگاه اهل‌بیت (علیهم السلام) حلال بودنِ خوردن گوشت آن‌ها همراه با کراهت است.

در تفسیر قمی، دربارهٔ سخن خدای متعال که می‌فرماید: « وَ يَخْلُقُ مٰا لاٰ تَعْلَمُونَ » (و چیزهایی می‌آفریند که نمی‌دانید)، آمده است که امام (علیه السلام) فرمود:

«شگفتی‌هایی است که خداوند در خشکی و دریا آفریده است.»

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۵ و ۸ با هم

در تفسیر عیاشی، از زراره روایت شده که گفت: از یکی از دو امام [باقر یا صادق] (علیهما السلام) دربارهٔ ادرار اسب‌ها، قاطرها و الاغ‌ها پرسیدم؛ فرمود: «آن را خوش نمی‌داریم.» گفتم: آیا گوشت آن‌ها حلال نیست؟ فرمود: «مگر نه این است که خداوند برای شما بیان کرده است: «- وَ الْأَنْعٰامَ خَلَقَهٰا لَكُمْ فِيهٰا دِفْءٌ وَ مَنٰافِعُ وَ مِنْهٰا تَأْكُلُونَ » (و چهارپایان را برای شما آفرید؛ در آن‌ها برای شما وسیلهٔ گرمایش و سودهایی است و از آن‌ها می‌خورید) و دربارهٔ اسبان، قاطران و الاغ‌ها فرمود: « لِتَرْكَبُوهٰا وَ زِينَهً » (تا بر آن‌ها سوار شوید و مایهٔ زینت باشند)؟ پس خوردن را ویژهٔ چهارپایانی قرار داد که خداوند در کتابش از آن‌ها یاد کرده، و اسبان و قاطران و الاغ‌ها را برای سواری مقرر فرمود؛ و گوشت آن‌ها حرام نیست، ولی مردم از آن دوری کرده و ناخوشش داشته‌اند.»