تفسیر آیهٔ ۲۰ سورهٔ نحل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و این سخن خدا که: « وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ لاٰ يَخْلُقُونَ شَيْئاً وَ هُمْ يُخْلَقُونَ » (و کسانی را که جز خدا می‌خوانند، چیزی نمی‌آفرینند در حالی که خود آفریده می‌شوند)، اشاره به نبودِ رکن نخست از ارکان ربوبیت در معبودانِ آنان است؛ همان‌هایی که جز خدا خوانده می‌شوند، و رکن دوم یعنی بخشیدنِ نعمت نیز بر همین رکن متفرع می‌شود. بنابراین، کسانی که آنان را می‌خوانند معبود و پروردگار نیستند و تنها خدا پروردگار است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۲۲ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَ فَمَنْ يَخْلُقُ كَمَنْ لاٰ يَخْلُقُ إلي قوله -إِلٰهُكُمْ إِلٰهٌ وٰاحِدٌ » (آیا کسی که می‌آفریند، مانند کسی است که نمی‌آفریند؟ ادامه در متن کامل

و از اینجا بی‌اساس بودنِ سخن برخی مفسران روشن می‌شود که گفته‌اند این آیات توحید را از دو راه اثبات می‌کند: راه آفرینش و راه نعمت. ادامه در متن کامل

بلکه آیات آفرینش تنها برای تثبیت مسألهٔ نعمت آورده شده است؛ چرا که آشکار است چون خدای پاک و منزه آفرینندهٔ هر چیز و هستی‌بخشِ آن است، آثارِ وجودی اشیاء نیز همان نعمت‌هایی هستند که آدمی از آن‌ها بهره‌مند می‌شود؛ و این نعمت‌ها تماماً از آنِ خدای پاک و منزه است، همان‌گونه که خودِ وجود آن‌ها مِلکِ خالصِ اوست؛ مِلکی که هیچ بطلان، انتقال و دگرگونی نمی‌پذیرد. ادامه در متن کامل

پس مجموعهٔ آنچه این آیات از آفرینش، نعمت و علم در بر دارند، مقدماتِ برهانی یگانه است که برای اثبات توحید در ربوبیت اقامه شده است؛ همان توحیدی که چنان‌که دانستی بت‌پرستان منکر آن بودند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۲۱ با هم

این آیات هرچند در ظاهر برای نفی ربوبیت بت‌ها سامان یافته است، اما همین برهان با اندکی دقت، عیناً دربارهٔ ارباب و نمادهای بت‌ها نیز جاری است؛ موجوداتی چون فرشتگان مقرّب، جن، انسان‌های کامل و ستارگان، یعنی هر آنچه بت‌پرستان می‌پرستند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۲۰ و ۲۱ با هم

در این دو آیه، یعنی از سخن خداوند: « وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ إلي قوله -يُبْعَثُونَ » (کسانی را که جز خدا می‌خوانند... تا: برانگیخته می‌شوند؛ نحل: ۲۰-۲۱)، التفاتی (چرخشی در شیوهٔ بیان) از خطاب به غیبت روی داده است؛ و شاید نکته‌اش این باشد که در این دو آیه از روز رستاخیز یاد شده، و چون مشرکان به رستاخیز باور نداشتند، روی سخن از آنان به پیامبر (ص) برگردانده شد تا با این شیوه، سخن از قیامت بی‌آنکه با انکار و اعتراضِ آنان روبه‌رو شود، بیان گردد.