يُنۢبِتُ لَكُم بِهِ ٱلزَّرۡعَ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلنَّخِيلَ وَٱلۡأَعۡنَٰبَ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ
با آن برای شما زراعت، زیتون، نخل‌ها، تاک‌ها و از همهٔ میوه‌ها می‌رویاند؛ بی‌تردید در این امر برای مردمی که می‌اندیشند نشانه‌ای روشن است.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۱۱ تا ۱۳ با هم
این‌ها سه برهان است که نخستین را به اهل اندیشه نسبت داد و دومی را به خردورزان؛ و سومی را به پندپذیران. این بدان جهت است که برهان نخست از مقدماتی ساده فراهم آمده که برای نتیجه‌دادنش صِرفِ اندیشیدن کفایت می‌کند؛ و برهان دوم از مقدماتی علمی فراهم آمده که فهم آن جز برای کسی میسر نیست که در احوال اجرام آسمانی و زمینی غور کند و آثارِ حرکت‌ها و جابه‌جایی‌های آن‌ها را دریابد؛ و برهان سوم از مقدماتی کلی و فلسفی فراهم آمده است که انسان تنها با یادآوری احکامِ عام و کلیِ وجود به آن‌ها دست می‌یابد؛ مانند نیازِ این جهانِ دگرگون‌شونده به ماده، و یکی‌بودن و همانندیِ مادهٔ عام، و ضرورتِ بازگشتِ این اختلاف‌های واقعی به امری دیگر فراتر از مادهٔ یگانه و متشابه.
تفسیر آیهٔ ۱۱ سورهٔ نحل، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۲، صفحهٔ ۲۱۵ تا ۲۱۶ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/16/11/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الْأَعْنٰابَ وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰاتِ » (با آن برای شما زراعت و زیتون و نخل‌ها و تاک‌ها و از همهٔ میوه‌ها می‌رویاند)... «زیتون» درختی آشناست و بر میوه‌اش نیز اطلاق می‌شود؛ گفته‌اند که اسم جنس جمعی است و مفردِ آن «زیتونة» است. «نخیل» (درختان خرما) نیز چنین است و بر مفرد و جمع به کار می‌رود. «اعناب» جمع «عنبة»، یعنی میوهٔ درختِ مو (انگور) است و بر خودِ درخت نیز اطلاق می‌شود، چنان‌که در این آیه چنین آمده است. سیاق کلام نشان می‌دهد که تقدیر عبارت در « وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰاتِ » (و از همهٔ میوه‌ها)، «و از همهٔ میوه‌ها درختانشان را رویانید» است. و شاید تصریح ویژه به نام این سه میوه و عطف دیگر میوه‌ها بر آن‌ها، بدان سبب باشد که این‌ها غالباً خوراک اصلی (قوت غالب) به شمار می‌روند.
و از آنجا که در این تدبیر فراگیر و گسترده — که انسان و حیوان را در روزی‌یافتن از آن گرد هم می‌آورد — حجتی بر یگانگی خدای متعال در ربوبیت نهفته است، آیه را با این سخن به پایان برد: « إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَآيَهً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ » (قطعاً در این برای گروهی که می‌اندیشند نشانه‌ای است).