تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ نحل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمٰاءِ مٰاءً لَكُمْ مِنْهُ شَرٰابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ » (اوست کسی که از آسمان آبی فرو فرستاد که نوشیدنیِ شما از آن است و گیاه و درختی که [دام‌هایتان را] در آن می‌چرانید نیز از آن پدید می‌آید). این آیه، آغاز بیان دستهٔ دیگری از نعمت‌هاست؛ یعنی نعمت‌های گیاهی که انسان و دیگر موجودات از آن تغذیه می‌کنند، و نیز پدیده‌هایی که برای تدبیر امور آنها به خدمت انسان درآمده است، مانند شب و روز، خورشید و ماه و نظایر آنها. به همین جهت سیاق سخن دگرگون شد و فرمود: « هُوَ الَّذِي » (اوست که...) و نفرمود: «و أنزل من السماء» (و از آسمان نازل کرد).

و کلمهٔ « تُسِيمُونَ » از «إسامة» به معنای چراندنِ چهارپایان است و واژهٔ «سائمه» (حیوان چَرنده) نیز از همین ریشه برای چهارپایی است که در چراگاه می‌چرد. «مِنْ» نخست [در «مِنْهُ شَرَابٌ»] برای تبعیض (بخشی از آن) و «مِنْ» دوم [در «مِنْهُ شَجَرٌ»] برای نشوئیت (پدید آمدن از آن) است. و «شجر» در اصل به گیاهانی گفته می‌شود که دارای ساقه و برگ هستند، اما گاه این واژه تعمیم داده می‌شود و بر گیاهان ساقه‌دار و بی‌ساقه، هر دو، اطلاق می‌گردد؛ «شجر» یادشده در این آیه نیز به دلیل عبارت « فِيهِ تُسِيمُونَ » (در آن می‌چرانید) در همین معنای گسترده‌تر به کار رفته است؛ و باقیِ آیه روشن است.