تفسیر آیهٔ ۶۰ سورهٔ حجر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

سپس همسر لوط را از خاندانش استثنا کردند تا نشان دهند نجات شامل حال او نمی‌شود و عذاب گریبانش را خواهد گرفت و نابودش خواهد ساخت؛ از این رو گفتند: « إِلاَّ امْرَأَتَهُ قَدَّرْنٰا إِنَّهٰا لَمِنَ الْغٰابِرِينَ » (مگر همسرش را که مقدر کردیم بی‌گمان از بازماندگان باشد)، یعنی از کسانی از آن قوم باشد که پس از بیرون رفتن خاندان لوط از شهرشان، در آنجا باقی می‌مانند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵۸ تا ۶۰ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالُوا إِنّٰا أُرْسِلْنٰا إِليٰ قَوْمٍ مُجْرِمِينَ -إلي قوله -لَمِنَ الْغٰابِرِينَ » (گفتند: ما به سوی گروهی گناهکار فرستاده شده‌ایم... تا آنجا که فرمود:... از بازماندگان است [حجر: ۵۸-۶۰]). راغب در مفردات می‌گوید: «غابر» به معنای کسی است که پس از رفتن همراهانش بر جای مانده است. خدای متعال می‌فرماید: « إِلاّٰ عَجُوزاً فِي الْغٰابِرِينَ » (مگر پیرزنی که در میان بازماندگان بود [شعراء: ۱۷۱])، یعنی در میان کسانی که عمر طولانی یافته بودند؛ و گفته شده: در میان کسانی که ماندند و همراه لوط نرفتند؛ و نیز گفته شده: در میان کسانی که پس از آن در عذاب بر جای ماندند. و در آیه‌ای دیگر می‌فرماید: « إِلاَّ امْرَأَتَكَ كٰانَتْ مِنَ الْغٰابِرِينَ » (مگر همسرت که از بازماندگان بود [عنکبوت: ۳۳])، و در آیه‌ای دیگر: « قَدَّرْنٰا إِنَّهٰا لَمِنَ الْغٰابِرِينَ » (مقدر کردیم که او قطعاً از بازماندگان باشد [حجر: ۶۰])—تا آنجا که می‌گوید:—و «غُبار»، خاکی است که پس از برانگیخته شدن بر جای می‌ماند، و ساختار وزنی آن بر چنین قالبی ساخته شده است. همچون «دُخان» (دود) و «عِثار» (گرد و خاک به هوا خاسته) و مانند این دو که بر بازمانده‌ها دلالت دارند؛ (پایان سخن راغب). و شاید از همین روست که گاه گذشته و آینده هر دو «غابر» نامیده می‌شوند؛ گذشته از این جهت که در زمان سپری‌شده باقی مانده و به زمان حال نیامده است، و آینده از این رو که همچنان باقی است و مانند گذشته هنوز نابود نشده است.