تفسیر آیهٔ ۵۰ سورهٔ ابراهیم

تفسیر این آیه در المیزان

بحث روایی

«سرابیل» پیراهن است.

[قمی] گفت: و در روایت ابوالجارود از امام باقر (ع) دربارهٔ این سخن خداوند: « سَرٰابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرٰانٍ » (جامه‌هایشان از قطران است؛ ابراهیم: ۵۰) آمده است: «آن، مس داغ و ذوب‌شده‌ای است که حرارتش به نهایت رسیده است؛ خداوند عزّوجلّ می‌فرماید: « وَ تَغْشيٰ وُجُوهَهُمُ النّٰارُ » (و چهره‌هایشان را آتش می‌پوشاند؛ ابراهیم: ۵۰)؛ آن مس مذاب را همچون پیراهن بر تنشان می‌پوشانند و صورت‌هایشان را آتش فرا می‌گیرد.»

می‌گویم: یعنی مقصود از هر دو جملهٔ « سَرٰابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرٰانٍ وَ تَغْشيٰ وُجُوهَهُمُ النّٰارُ » با هم، بیان این است که آنان کاملاً پوشانده و فراگرفته شده‌اند؛ بدن‌هایشان با قطران و چهره‌هایشان با آتش.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴۹ و ۵۰ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ تَرَي الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفٰادِ سَرٰابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرٰانٍ وَ تَغْشيٰ وُجُوهَهُمُ النّٰارُ » (و در آن روز، مجرمان را می‌بینی که در زنجیرها به هم بسته شده‌اند؛ پیراهن‌هایشان از قطران [ماده‌ای سیاه، بدبو و آتش‌گیر] است و آتش چهره‌هایشان را می‌پوشاند). واژهٔ «مُقَرَّنين» از «تَقرين» به معنای همراه کردن و بستن چیزی به مانندِ آن است؛ «أصفاد» جمع «صَفَد»، غُل و زنجیری است که دست را به گردن می‌بندد، یا به معنای هر زنجیری است که دربندان را به یکدیگر متصل می‌کند؛ «سرابيل» جمع «سِربال» به معنای پیراهن است؛ «قطران» ماده‌ای سیاه و بدبو است که به بدن شتر می‌مالند، و مجرمان را با آن می‌اندودند تا چون پیراهنی بر تنشان شود؛ و «غَشاوه» (با فتح غین) به معنای پرده افکندن و پوشاندن است؛ چنان‌که گفته می‌شود: «غَشِيَ يَغْشَى غَشَاوَةً» یعنی آن را پوشاند و فراگرفت؛ و معنای این دو آیه روشن است.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۴۸ تا ۵۰ با هم

و در تفسیر قمی دربارهٔ این سخن خدا: « يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ » (روزی که زمین به غیر این زمین دگرگون شود؛ ابراهیم: ۴۸) آمده است: فرمود: [زمین] در موقف قیامت به گِرده‌نانی سپید دگرگون می‌شود که مؤمنان از آن می‌خورند؛ و دربارهٔ « وَ تَرَي الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفٰادِ » (و گناهکاران را در آن روز در زنجیرها به هم بسته می‌بینی؛ ابراهیم: ۴۹) فرمود: یعنی برخی به برخی دیگر بسته‌اند؛ و دربارهٔ « سَرٰابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرٰانٍ » (جامه‌هایشان از قِطران [= ماده‌ای تیره، بدبو و آتش‌زا] است؛ ابراهیم: ۵۰) فرمود: