تفسیر آیهٔ ۳۸ سورهٔ ابراهیم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « رَبَّنٰا إِنَّكَ تَعْلَمُ مٰا نُخْفِي وَ مٰا نُعْلِنُ » (پروردگارا، بی‌گمان تو آنچه را پنهان می‌داریم و آنچه را آشکار می‌سازیم، می‌دانی) تا آخر آیه، که معنایش روشن است. و جملهٔ « وَ مٰا يَخْفيٰ عَلَي اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ فِي الْأَرْضِ وَ لاٰ فِي السَّمٰاءِ » (و هیچ چیزی در زمین و در آسمان بر خدا پوشیده نمی‌ماند) یا ادامهٔ سخن ابراهیم (ع) است یا کلام خدای متعال؛ و بر پایهٔ احتمال نخست، در تعبیر « عَلَي اللّٰهِ » التفات (چرخش از خطاب به غیبت) وجود دارد که دلیل و جهتش اشاره به علت حکم است، گویی گفته شده: تو آنچه را پنهان می‌کنیم و آنچه را آشکار می‌سازیم می‌دانی، چراکه تو همان «الله» هستی که هیچ چیزی در زمین و در آسمان بر او پوشیده نمی‌ماند. و بعید نیست از این تعلیل چنین استفاده شود که منظور از آسمان، چیزی است که بر ما پوشیده و از حواس ما پنهان است، و زمین بر خلاف آن می‌باشد؛ پس این نکته را دریاب.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۵ تا ۴۱ با هم

بر این اساس، این دعای نقل‌شده از ابراهیم (ع) در این آیات، آخرین سخن و دعای ابراهیم (ع) است که خداوند متعال در کتاب خود آورده است. ادامه در متن کامل

از نکات لطیف در دعای ابراهیم (ع)، تفاوت در نداهای مکرر با واژه‌های «رَبِّ» (پروردگارِ من) و «رَبَّنَا» (پروردگارِ ما) است؛ به این صورت که در مواردی که دعا را به خودش اختصاص داده، به ویژگی‌های ویژهٔ خود یعنی پیشگامی و پیشوایی توجه داشته، و در مواردی که به خود و دیگران پیوند زده، به امورِ مشترک پرداخته است. ادامه در متن کامل