تفسیر آیهٔ ۱۱۷ سورهٔ هود

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مٰا كٰانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُريٰ بِظُلْمٍ وَ أَهْلُهٰا مُصْلِحُونَ » (و پروردگارت بر آن نبوده است که آبادی‌ها را به ستم هلاک کند، در حالی که اهل آن اصلاح‌گرند)؛ یعنی هرگز سنت خدای متعال بر این نبوده است که آبادی‌هایی را که مردمش اصلاح‌گرند هلاک سازد، زیرا این کار ستم است و پروردگارت به هیچ‌کس ستم روا نمی‌دارد. بنابراین، عبارتِ:

« بِظُلْمٍ » (به ستم)، قیدی توضیحی است نه احترازی (قیدی که حقیقت امر را روشن می‌کند نه آنکه بخواهد صورت‌های دیگر را جدا سازد)، و این معنا را می‌رساند که سنت خدای متعال نابود نکردنِ آبادی‌های اصلاح‌گر است؛ چراکه این کار ستم شمرده می‌شود و « وَ مٰا رَبُّكَ بِظَلاّٰمٍ لِلْعَبِيدِ » (و پروردگار تو هرگز نسبت به بندگان ستمکار نیست).

بحث روایی

و در همان کتاب آمده است که طبرانی، ابوالشیخ، ابن‌مردویه و دیلمی از جریر روایت کرده‌اند که گفت: شنیدم از پیامبر خدا (ص) دربارهٔ تفسیر این آیه پرسیدند: « وَ مٰا كٰانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُريٰ بِظُلْمٍ وَ أَهْلُهٰا مُصْلِحُونَ » (و پروردگارت بر آن نبوده است که آبادی‌ها را در حالی که مردمش اصلاح‌گرند، از روی ستم نابود کند؛ هود: ۱۱۷). پس پیامبر خدا (ص) فرمود: «و أهلها ينصف بعضهم بعضا» (یعنی مردمش با یکدیگر به انصاف رفتار کنند).