تفسیر آیهٔ ۱۷ سورهٔ علق

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۷ و ۱۸ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « فَلْيَدْعُ نٰادِيَهُ سَنَدْعُ الزَّبٰانِيَهَ » (پس باید اهل مجلس خود را فراخواند؛ ما نیز مأموران آتش را فرامی‌خوانیم). «نادی» به معنای مجلس است و گویی مراد از آن اهل مجلس است، یعنی گروهی که او با آنان گرد می‌آید؛ و گفته شده به معنای هم‌نشین است. و «زبانیه» فرشتگانِ گماشته بر آتش دوزخ‌اند، و گفته شده است:

«زبانیه» در سخن عرب، شرطه‌ها (مأموران حکومتی) هستند؛ و این فرمان، جنبهٔ تعجیزی (برای نمایاندن ناتوانی او) دارد که با آن به شدّتِ مؤاخذه اشاره شده است. معنا چنین است: این شخصِ بازدارنده گروه خود را فراخواند تا او را از دست ما برهانند؛ ما نیز زبانیه را فرامی‌خوانیم؛ فرشتگانِ خشن و سخت‌گیری که در برابرشان یاریِ هیچ یاری‌کننده‌ای سود نمی‌بخشد.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۹ تا ۱۹ با هم

در مجمع‌البیان دربارهٔ سخن خدا: « أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهيٰ » آمده است: ابوجهل گفت: «آیا محمد در میان شما چهره بر خاک می‌ساید (سجده می‌کند)؟» گفتند: «آری.» گفت: «سوگند به آنکه به او سوگند می‌خورند! ادامه در متن کامل