تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ تین

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ »؛ یعنی پاداشی ناگسستنی (غیر مقطوع) دارند. این جمله، استثنایی متصل از جنس انسان است، و نتیجه گرفتنِ « فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ » (پس برای آنان پاداشی بی‌پایان است) بر پایهٔ این استثنا، تأیید می‌کند که مراد از بازگرداندن به پست‌ترینِ فرودستان، همان گرفتار ساختن به بدبختی و عذاب است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴ تا ۶ با هم

اما این سخن درست نیست؛ زیرا با استثنای موجود در کلام خدا: « إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ » (مگر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند) که ظاهر در استثنای متصل (استثنایی که در آن فردِ خارج‌شده از جنس همان گروهِ اول است) می‌باشد، سازگار نیست؛ چرا که قانونِ دگرگونی آفرینش و پیری، شامل همگان، چه مؤمن و کافر و چه نیکوکار و بدکار، می‌شود و این ادعا که مؤمن یا مؤمن صالح از پیری و فرتوتی مصون است، سخنی بی‌پایه و گزاف است.

همچنین این سخن نیز نادرست است که گفته شود: مراد از «انسان» فقط کافر است و مراد از بازگرداندن، بردن او به جهنم یا واژگون ساختن خلقت اوست و استثنا هم منقطع (استثنایی که فردِ بیرون‌شده از جنس گروه نخست نیست) باشد.

تفسیر آیه‌های ۴ تا ۸ با هم

خلاصهٔ سخن این است که وقتی انسان‌ها در بهترین ساختار آفریده شدند و سپس اختلاف پیدا کردند؛ یعنی گروهی از آن ساختارِ نیکو بیرون آمدند و به پست‌ترینِ فرودستان سقوط کردند، و گروهی دیگر در همان ساختار نیکو و بر فطرت نخستین خود باقی ماندند، و از سویی خدای تدبیرکنندهٔ امورشان «أحکم الحاکمین» (استوارترین و داناترینِ داوران) است و حکمت الهی اقتضا می‌کند که این دو گروه در پاداش و کیفر یکسان نباشند، بی‌گمان روزی خواهد بود که هر گروهی در آن به سزای کردار خود می‌رسد و هیچ مجوزی برای تکذیب و انکار آن وجود ندارد. ادامه در متن کامل