أَوۡ مِسۡكِينٗا ذَا مَتۡرَبَةٖ
یا بینوایی خاکنشین،
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۱۴ تا ۱۶ با هم
خدای متعال میفرماید: « أَوْ إِطْعٰامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَهٍ يَتِيماً ذٰا مَقْرَبَهٍ أَوْ مِسْكِيناً ذٰا مَتْرَبَهٍ » (یا طعام دادن در روز گرسنگی، به یتیمی خویشاوند، یا بینوایی خاکنشین). «مسغبه» به معنای گرسنگی و قحطی، «مقربه» به معنای خویشاوندیِ نسبی، و «متربه» از مادهٔ تراب (خاک) است و معنایش بر خاک افتادن و چسبیدن به خاک از شدت فقر است؛ و معنای آیه چنین است: یا غذا دادن در روز گرسنگی به یتیمی از بستگان، یا بینوایی که فقرِ شدیدی دارد.
بحث روایی
تفسیر آیههای ۱۱ تا ۱۶ با هم
سپس میفرمود: خدای عزوجل میدانست که هر انسانی توانایی آزاد کردن برده را ندارد، از این رو برای آنان راهی [دیگر] بهسوی بهشت قرار داد. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۱۶ سورهٔ بلد، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۲۰، صفحهٔ ۲۹۳ تا ۲۹۵ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/90/16/
تفسیر این آیه در المیزان
بحث روایی
در تفسیر قمی، دربارهٔ سخن خدای متعال که میفرماید: « أَوْ مِسْكِيناً ذٰا مَتْرَبَهٍ » (یا بینوایی خاکنشین) [بلد: ۱۶]، آمده است: چیزی نیست که او را از خاک نگه دارد.