تفسیر آیهٔ ۸۷ سورهٔ توبه

تفسیر این آیه در المیزان

بحث روایی

در کتاب «الدر المنثور» دربارهٔ سخن خدا: « رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوٰالِفِ » (خشنود شدند که همراه بازماندگان باشند) آمده است: ابن‌مردویه از سعد بن ابی‌وقاص روایت کرده که علی بن ابی‌طالب (ع) همراه پیامبر (ص) بیرون آمد تا به «ثَنِيَّةُ الوداع» رسید، در حالی که پیامبر عازم تبوک بود و علی می‌گریست و می‌گفت: «آیا مرا همراه بازماندگان بر جای می‌گذاری؟» پس پیامبر خدا (ص) فرمود: «أ لا ترضي أن تكون مني بمنزله هارون من موسي إلا النبوه» (آیا خشنود نیستی که جایگاهت نسبت به من، مانند جایگاه هارون نسبت به موسی باشد، جز آنکه پس از من پیامبری نیست؟)

می‌گویم: این روایت به سندهای فراوانی از طریق هر دو مذهب (شیعه و اهل‌سنت) نقل شده است.

و در تفسیر عیّاشی از جابر، از امام باقر (ع) روایت شده که دربارهٔ سخن خدا: « رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوٰالِفِ » (خشنود شدند که همراه بازماندگان باشند) فرمود: «یعنی همراه زنان».

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۸۶ و ۸۷ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذٰا أُنْزِلَتْ سُورَهٌ أَنْ آمِنُوا بِاللّٰهِ وَ جٰاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ » تا پایان دو آیه (توبه: ۸۶-۸۷؛ و چون سوره‌ای نازل شود که به خدا ایمان آورید و همراه پیامبرش جهاد کنید...). «طَوْل» به معنای توانگری، توانایی و برخورداری از نعمت است، و «خَوالِف» همان «خالفون» (بازماندگان و خانه‌نشینان) هستند که توضیح آن مانند بیان گذشته است، و باقی عبارات نیز معنایی آشکار دارد.