تفسیر آیهٔ ۸۳ سورهٔ توبه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَإِنْ رَجَعَكَ اللّٰهُ إِليٰ طٰائِفَهٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ » (پس اگر خدا تو را به‌سوی گروهی از آنان بازگرداند و از تو برای بیرون آمدن اجازه خواستند...) تا آخر آیه؛ مراد از خانه‌نشینی در «نخستین بار»، تخلف از بیرون رفتن در نخستین باری است که بر عهده‌شان بود بیرون بروند و نرفتند، و چنان‌که سیاق نشان می‌دهد شاید همان جنگ تبوک باشد.

و مراد از «خالفین»، کسانی هستند که به مقتضای طبع خود [از جهاد] بازمی‌مانند، مانند زنان، کودکان، بیماران و زمین‌گیران؛ و گفته شده است: کسانی‌اند که بدون عذر تخلف کرده‌اند؛ و نیز گفته شده است: «خالفون» همان اهل فسادند؛ و باقیِ آیه روشن است.

در سخن خدای متعال که: « فَإِنْ رَجَعَكَ اللّٰهُ إِليٰ طٰائِفَهٍ مِنْهُمْ » (پس اگر خدا تو را به‌سوی گروهی از آنان بازگرداند...)، نشانه‌ای است بر اینکه این آیه و آنچه در سیاقِ پیوستهٔ آن از آیات پیشین و پسین قرار دارد، در زمانی نازل شد که پیامبر خدا (ص) هنوز در سفر بود و به مدینه بازنگشته بود؛ و آن سفر، همان سفر تبوک بود.