تفسیر آیهٔ ۶۳ سورهٔ توبه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحٰادِدِ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نٰارَ جَهَنَّمَ » (آیا ندانسته‌اند که هر کس با خدا و پیامبرش مخالفت و دشمنی کند، آتش جهنم برای اوست...) تا آخر آیه. صاحب مجمع‌البیان گفته است: «مُحاده» به معنای پا فراتر نهادن از حد با ستیزه‌جویی است، و آن با واژه‌های مخالفت، مجانبت (کناره‌گیری) و معادات (دشمنی) هم‌معناست؛ و ریشهٔ آن «منع» (بازداشتن) است، و مُحاده همان سبکسری و خشم تندی است که به انسان دست می‌دهد، زیرا او را از انجام واجب بازمی‌دارد. و نیز گفته است:

«خزی»، خواری و آن چیزی است که مایهٔ شرمساری می‌شود. پایان سخن او.

پرسش در این آیه برای ابراز تعجب است، و کلام برای بیان این نکته آورده شده که خدای متعال و پیامبرش برای خشنود ساختن سزاوارترند؛ چکیدهٔ سخن آن است که آنان می‌دانند ستیزه‌جویی با خدا و پیامبر و دشمنی و به خشم آوردن آنان، موجب جاودانگی در دوزخ است؛ و هنگامی که به خشم آوردن خدا و پیامبرش حرام باشد، بر کسی که به خدا و پیامبرش ایمان دارد خشنود ساختن او و پیامبرش واجب خواهد بود.