تفسیر آیهٔ ۲ سورهٔ فجر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و دربارهٔ عبارتِ « وَ لَيٰالٍ عَشْرٍ »، شاید مقصود از آن، شب‌های ده‌گانه از آغاز ذی‌حجه تا دهمِ آن باشد، و نکره آمدنِ «ليال» برای بزرگداشت و تعظیم است.

و گفته شده است: مقصود از آن، ده شبِ پایانیِ ماه رمضان است؛ و گفته شده: ده شبِ آغازینِ آن است؛ و گفته شده: ده شبِ آغازینِ ماه محرم است؛ و نیز گفته شده: مقصود، عبادت در ده شب است، بر این فرض که مراد از فجر، نماز صبح باشد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۵ با هم

خدای متعال می‌فرماید: «وَ الْفَجْرِ وَ لَيٰالٍ عَشْرٍ وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ وَ اللَّيْلِ إِذٰا يَسْرِ هَلْ فِي ذٰلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ» (سوگند به سپیده‌دم، و سوگند به شب‌های ده‌گانه، و سوگند به جفت و تاق، و سوگند به شب هنگامی که سپری می‌شود؛ آیا در این‌ها سوگندی [درخور] برای خردمند هست؟) ادامه در متن کامل

«فجر» به معنای صبح، و «شفع» به معنای جفت است. راغب گفته است: «شفع، پیوستن چیزی به مانندِ خود است و به چیزی که جفت شده نیز شفع می‌گویند». ادامه در متن کامل

جواب سوگندهای یادشده در متن حذف شده است و آنچه در ادامه دربارهٔ عذاب اهل سرکشی و ناسپاسی در دنیا و آخرت، پاداش جان‌های آرام‌یافته، و این‌که بخشش نعمت یا تنگ گرفتن روزی تنها برای آزمون و امتحان است خواهد آمد، بر آن جوابِ محذوف دلالت دارد. ادامه در متن کامل

حذفِ جواب قسم و اشاره به آن به شیوهٔ کنایه، در مقام هشدار دادن و بشارت بخشیدن اثرگذارتر و استوارتر است. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۲ و ۳ با هم

و در تفسیر قمی دربارهٔ « وَ لَيٰالٍ عَشْرٍ » (سوگند به شب‌های ده‌گانه) فرمود: ده روزِ اول ذی‌حجه است، و دربارهٔ « وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ » (سوگند به جفت و تاق) فرمود: