تفسیر آیهٔ ۵ سورهٔ طارق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسٰانُ مِمَّ خُلِقَ » (پس انسان باید بنگرد که از چه آفریده شده است؟)؛ یعنی سرآغاز آفرینش او چیست و خداوند چه چیزی را به انسان دگرگون کرده است؟ این جمله بر آیهٔ پیشین و بر معنای برآمده از سیاق آن متفرع است؛ و چکیدهٔ معنا چنین است: اکنون که هر نفسی با ذات و عمل خویش محفوظ است، بی‌آنکه نابود شود یا کردارش به فراموشی سپرده گردد، پس انسان باید باور کند و گردن نهد که به‌سوی پروردگارش بازخواهد گشت و بر پایهٔ کردارش جزا داده خواهد شد، و نباید چنین چیزی را دور از ذهن بشمارد؛ و برای رسیدن به این باور قلبی، باید به سرآغاز آفرینش خویش بنگرد و به یاد آورد که از آبی جهنده آفریده شده که از میان صلب (پشت) و ترائب (استخوان‌های سینه) بیرون می‌آید.

پس آن خدایی که آفرینش او را از آبی با چنین ویژگی آغاز کرده است، بر بازگرداندن و زنده‌کردن او پس از مرگ نیز تواناست.

در آوردن فعل « خُلِقَ » (آفریده شده است) به صورت مجهول و یاد نکردن از فاعل که همان خدای پاک و منزه است، اشاره‌ای است به اینکه کار و آفرینش او کاملاً آشکار است؛ و مانند آن است این سخن که می‌فرماید: « خُلِقَ مِنْ مٰاءٍ » (از آبی... آفریده شده است).