تفسیر آیهٔ ۱۱ سورهٔ طارق

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۱ و ۱۲ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ السَّمٰاءِ ذٰاتِ الرَّجْعِ وَ الْأَرْضِ ذٰاتِ الصَّدْعِ » (سوگند به آسمانِ دارای بازگشت، و سوگند به زمین شکاف‌پذیر). این‌ها سوگندهایی پیاپی برای تأکید بر حقیقت قیامت و بازگشت به سوی خداوند است.

و مقصود از اینکه آسمان «دارای بازگشت» است، همان رویدادِ محسوس از گردش آن با طلوع ستارگان پس از غروبشان، و غروبِ دوبارهٔ آن‌ها پس از طلوع است. و گفته شده: بازگشتِ آسمان (رجعِ آن)، باران‌های پی‌درپیِ آن است؛ و مراد از شکاف‌دار بودنِ زمین («ذَاتِ الصَّدْعِ»)، شکافته شدنِ آن با روییدن گیاهان است. تناسب این دو سوگند با آنچه بدان سوگند یاد شده—یعنی بازگشت پس از مرگ و خروج از قبرها—بسیار آشکار است.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۱ و ۱۲ با هم

و در همان کتاب، دربارهٔ سخن خدای متعال: « وَ السَّمٰاءِ ذٰاتِ الرَّجْعِ »، فرمود: «یعنی دارای باران»؛ و دربارهٔ « وَ الْأَرْضِ ذٰاتِ الصَّدْعِ »، فرمود: «یعنی دارای گیاه [که زمین را می‌شکافد و برمی‌آید].»