تفسیر آیهٔ ۱ سورهٔ انشقاق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِذَا السَّمٰاءُ انْشَقَّتْ » (هنگامی که آسمان شکافته شود)؛ جملهٔ شرطیه‌ای است که جواب آن حذف شده و کلام خدای متعال: « يٰا أَيُّهَا الْإِنْسٰانُ إِنَّكَ كٰادِحٌ إِليٰ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاٰقِيهِ » (ای انسان، به‌راستی تو با تلاشی سخت به سوی پروردگارت رهسپاری و او را دیدار خواهی کرد) بر آن دلالت دارد. و در تقدیر چنین است: «لاقى الإنسان ربه فحاسبه و جازاه على ما عمل» (انسان پروردگارش را دیدار کرد، پس او به حسابش رسید و بر پایهٔ کردارش پاداش و کیفرش داد).

شکافته‌شدن آسمان—که همان ترک‌برداشتن و ازهم‌گسیختن آن است—از نشانه‌های قیامت (اشراط‌الساعه) به‌شمار می‌رود؛ مانند گسترده‌شدن زمین و دیگر رخدادهایی که در بخش‌های دیگر از کلام خدای متعال آمده است، از قبیل درهم‌پیچیده‌شدن خورشید، گردآمدن خورشید و ماه، فروپاشی و پراکنده‌شدن ستارگان و مانند این‌ها.

بحث روایی

در تفسیر قمی دربارهٔ سخن خدای متعال: « إِذَا السَّمٰاءُ انْشَقَّتْ » (آنگاه که آسمان بشکافد) آمده است که فرمود: [منظور] روز قیامت است.

و در کتاب «الدر المنثور»، ابن ابی‌حاتم از علی (ع) روایت کرده است که فرمود: «تنشق السماء من المجره» (آسمان از راه کهکشان شکافته می‌شود).