تفسیر آیهٔ ۸ سورهٔ مطففین

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن پروردگار: « وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا سِجِّينٌ » برای بزرگ‌نمایی و بیان هولناکی آن آورده شده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۱۰ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « كَلاّٰ إِنَّ كِتٰابَ الفُجّٰارِ لَفِي سِجِّينٍ وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا سِجِّينٌ كِتٰابٌ مَرْقُومٌ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ »؛ واژهٔ «کلا» بازداشتن و ردعی است — چنان‌که گفته‌اند — از آنچه بر آن بودند، یعنی کم‌فروشی و غفلت از رستاخیز و حسابرسی. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۹ با هم

و حاصل سخن آنکه سجّین، سرنوشتی حتمی علیه آنان و مقرر برای آنهاست که کاملاً آشکار، مشخص و به دور از هرگونه ابهام است.

اشکالی ندارد که بنا بر این معنا، کتاب ظرفِ کتاب دیگری باشد (کتابی درون کتابی دیگر قرار گیرد)؛ زیرا این از قبیل ظرف بودنِ کل برای جزء است و در این امر هیچ اشکالی نیست. بنابراین «سجّین» کتابی جامع خواهد بود که سرنوشتِ حتمیِ فاجران (بدکاران) و دیگر سزاوارانِ عذاب در آن نوشته شده است.

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۱۰ با هم

این برداشتی است که تدبّر در این چهار آیه به دست می‌دهد؛ آیاتی که سیاقی یگانه و پیوسته دارند و اجزای آن‌ها با یکدیگر کاملاً هماهنگ است. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۷ و ۸ با هم

و سخن دیگرشان اینکه: مراد از «سجّین»، طبقهٔ هفتم و زیرینِ زمین است که کارنامهٔ فاجران در آن نهاده می‌شود؛ و گفته شده است:

دره‌ای در جهنم است؛ و گفته شده: چاهی در جهنم است؛ و گفته شده: سجّین نام کارنامهٔ خودِ آن‌هاست؛ و گفته شده: «سجّین» نخست، نام جایگاهی است که کارنامه‌شان در آن گذاشته می‌شود و «سجّین» دوم، نام کارنامهٔ آنان است؛ و گفته شده: نام کتابی جامع است، که همان دیوانِ شرّ (دفتر بدی‌ها) است و اعمال بدکارانِ جن و انس در آن ثبت شده است؛ و گفته شده: مراد از آن زیان‌کاری و خواری است، مانند سخن عرب که وقتی کسی به نهایتِ پستی و گمنامی می‌افتد می‌گویند: «بلغ فلان الحضیض» (فلانی به حضیض رسید)؛ و گفته شده: سجّین همان «سجّيل» است که لامِ آن به نون بدل شده، چنان‌که به‌جای «جبريل»، «جبرين» می‌گویند؛ تا دیگر اقوالی که در این باره گفته‌اند.

تفسیر آیه‌های ۶ تا ۱۰ با هم

و همچنین سخن آنان که: آیهٔ « وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ » (وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!) به آیهٔ « يَوْمَ يَقُومُ النّٰاسُ لِرَبِّ الْعٰالَمِينَ » (روزی که مردم برای پروردگار جهانیان برمی‌خیزند) پیوسته است و سه آیهٔ میانِ این دو آیه، جملهٔ معترضه (میان‌جمله) هستند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۱۰ با هم

اگر در این گفته‌ها تأمل کنی، خواهی یافت که بسیاری از آن‌ها سخنانی دل‌بخواهی و ادعاهایی محض و بی‌دلیل است. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۹ با هم

افزون بر این، این سخنان سیاقِ یگانه و پیوستهٔ آیات را برهم می‌زند؛ سیاقی که با سیاقِ یگانه و پیوستهٔ چهار آیهٔ آینده در توصیفِ «کتاب نیکوکاران» (ابرار) هم‌تراز است. ازاین‌رو سخن را با پرداختن به یکایک این گفته‌ها و نقد آن‌ها به درازا نمی‌کشانیم.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۷، ۸، ۹، ۱۸، ۱۹، ۲۰ و ۲۱ با هم

و در «اصول کافی» به سند خود از ابوحمزهٔ ثمالی روایت کرده است که گفت: از امام باقر (ع) شنیدم که می‌فرمود: ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۱۰ با هم

«و خلق قلوب عدونا من سجين-و خلق قلوب شيعتهم مما خلقهم منه-و أبدانهم من دون»؛ «و دل‌های دشمنان ما را از سجین آفرید، و دل‌های پیروانشان را از همان چیزی پدید آورد که خودِ آنان را از آن خلق کرد، و بدن‌هایشان را از مرتبه‌ای فروتر [از آن آفرید]؛» «ذلك،قلوبهم تهوي إليهم لأنها خلقت مما خلقوا منه-»؛ «دل‌هایشان به سوی آنان… ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۸، ۱۹، ۲۰ و ۲۱ با هم

می‌گویم: مانند این حدیث در «اصول کافی» از طریق دیگری از ثمالی از امام باقر (ع) روایت شده است؛ و در «علل الشرائع» نیز با سندی مرفوع (سندی که راویان میانی‌اش افتاده‌اند) از زید شحام از امام صادق (ع) همانند آن نقل شده است. ادامه در متن کامل

و این احادیث ــ چنان‌که می‌بینی ــ آنچه را پیش‌تر در معنای این آیات آوردیم، تأیید می‌کنند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۹ با هم

و در کتاب «الدر المنثور»، ابن‌مبارک از سعید بن مسیّب روایت کرده است که گفت: سلمان و عبدالله بن سلام با یکدیگر دیدار کردند؛ پس یکی از آن دو به دیگری گفت: «اگر پیش از من از دنیا رفتی، با من دیدار کن و مرا از آنچه پروردگارت با تو کرده است باخبر ساز، و اگر من پیش از تو مردم، با تو دیدار می‌کنم و به تو خبر می‌دهم». عبدالله گفت: «چگونه چنین چیزی ممکن است؟» گفت: «آری، بی‌گمان ارواح مؤمنان در برزخی از زمین قرار دارند و به هر جا که بخواهند می‌روند، ولی جانِ کافر در سجّین (جایگاه پست و تنگ دوزخیان) است»؛ و خدا داناتر است.