تفسیر آیهٔ ۳۰ سورهٔ مطففین

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذٰا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغٰامَزُونَ »؛ (و هنگامی که از کنارشان می‌گذشتند، با چشم و ابرو به یکدیگر اشاره و طعنه می‌زدند). این جمله به « يَضْحَكُونَ » عطف شده است؛ یعنی هرگاه از کنار مؤمنان می‌گذشتند، برای مسخره کردن آنان، به یکدیگر چشمک می‌زدند و با چشم اشاره می‌کردند.

بحث روایی

و در مجمع‌البیان دربارهٔ این سخن که خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذٰا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغٰامَزُونَ » (و هنگامی که از کنارشان می‌گذشتند، با چشم و ابرو به یکدیگر اشاره می‌کردند) از مقاتل و کلبی نقل شده است: گفته‌اند این آیه دربارهٔ علی بن ابی‌طالب (ع) نازل شد؛ بدین صورت که ایشان همراه شماری از مسلمانان بودند و نزد پیامبر (ص) می‌آمدند. منافقان آن‌ها را مسخره کردند، خندیدند و با چشم و ابرو به یکدیگر اشاره نمودند؛ سپس نزد یاران خود برگشتند و گفتند: امروز آن مرد بی‌مو (اصلع، اشاره به موی ریختهٔ جلوی سر) را دیدیم و به او خندیدیم! پس پیش از آنکه علی و یارانش به پیامبر (ص) برسند، این آیه نازل شد.

می‌گویم: در تفسیر کشاف نیز این روایت نقل شده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۲۹ تا ۳۱ با هم

و در تفسیر قمی، ذیل عبارت « إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا -إلي قوله- فَكِهِينَ » (کسانی که جرم کردند... تا این سخن که: شادمان و سرمست) آمده است: فرمود: مسخره می‌کردند.