تفسیر آیهٔ ۹ سورهٔ تکویر

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۸ و ۹ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذَا الْمَوْؤُدَهُ سُئِلَتْ بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ »؛ «موءوده» دختری است که زنده به گور می‌شود؛ و عرب دختران را از ترس اینکه مبادا به خاطر آن‌ها ننگی دامن‌گیرشان شود زنده به گور می‌کردند؛ چنان‌که کلام خدای متعال به این مطلب اشاره دارد:

«وَ إِذٰا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثيٰ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ يَتَوٰاريٰ مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ مٰا بُشِّرَ بِهِ أَ يُمْسِكُهُ عَليٰ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرٰابِ» (نحل: ۵۹: و هنگامی که یکی از آنان به دختر مژده داده شود، چهره‌اش سیاه می‌گردد در حالی که خشم خود را فرو می‌خورد؛ از بدیِ آن بشارتی که یافته است از قوم خود پنهان می‌شود؛ [و در این اندیشه است که] آیا او را با خواری نگه دارد یا در خاک نهانش سازد؟).

در واقع کسی که باید دربارهٔ کشتن دخترِ زنده‌به‌گورشده بازخواست شود، همان پدرِ زنده‌به‌گورکننده‌اش است تا دادِ او ستانده و از وی انتقام گرفته شود؛ اما در آیه، خودِ دختر زنده‌به‌گورشده پرسش‌شونده به شمار آمده است. ازاین‌رو از سبب کشته‌شدنش می‌پرسند تا از سویی به قاتلش کنایه و سرزنش زده شود و از سوی دیگر مقدمه‌ای باشد تا آن دختر از پیشگاه خدا دادخواهی کند و از قاتلش داد بستاند؛ تا از قاتل دربارهٔ قتل او بازخواست شود و حق دختر از او گرفته شود. بنابراین، این سخن مانند فرمودهٔ خدای متعال دربارهٔ عیسی(ع) است: «وَ إِذْ قٰالَ اللّٰهُ يٰا عِيسَي ابْنَ مَرْيَمَ أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنّٰاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلٰهَيْنِ مِنْ دُونِ اللّٰهِ» (مائده: ۱۱۶؛ و [یاد کن] هنگامی را که خدا فرمود: ای عیسی بن مریم، آیا تو به مردم گفتی من و مادرم را به‌جای خدا دو معبود بگیرید؟).

و برخی گفته‌اند: نسبت‌دادن پرسش به دختر زنده‌به‌گورشده، مجاز عقلی (اسناد مجازی) است و منظور این است که از کار او و دربارهٔ او پرسش می‌شود؛ مانند این سخن خدای متعال: «إِنَّ الْعَهْدَ كٰانَ مَسْؤُلاً» (اسراء: ۳۴؛ بی‌گمان از پیمان پرسش خواهد شد).