تفسیر آیهٔ ۲۱ سورهٔ عبس

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « ثُمَّ أَمٰاتَهُ فَأَقْبَرَهُ » (سپس او را میراند و در گور نهاد). «اِماته» فرودآوردنِ مرگ بر انسان است، و مراد از «اِقبار» دفن‌کردن او در گور و نهان‌ساختنش در دل زمین است؛ و این بر پایهٔ روش غالبی است که رسم و شیوهٔ مردم بر آن جاری شده است، و به همین مناسبت به خدای متعال نسبت داده شده؛ چرا که اوست که آنان را به این کار راه نمود و آن را به ایشان الهام فرمود، از این رو این کار همان‌طور که به مردم نسبت داده می‌شود، به خدای متعال نیز منسوب است.

و گفته شده است: مراد از «اِقبار»، صاحبِ‌قبر گرداندن انسان است؛ و معنای صاحبِ‌قبر ساختنش این است که خدای متعال برای تکریمِ انسان، به دفن‌کردن پیکرش فرمان داد تا جسدش نهان شود و مردم از آن آزار نبینند و رمیده و بیزار نشوند.

و وجه پیشین با سیاق این آیات مناسب‌تر است؛ زیرا این آیات برای یادآوریِ تدبیر تکوینیِ (آفرینشیِ) خدای متعال دربارهٔ انسان پی‌درپی آمده‌اند، نه تدبیر تشریعی (قانونی) که اساس این وجهِ دوم است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۲۳ با هم

این آیات نفرینی بر انسان و ابراز شگفتی از زیاده‌روی او در کفر ورزیدن به ربوبیت پروردگارش است؛ و اشاره‌ای است به سرگذشت پیدایش و بقای او، چرا که انسان در آفرینش و تدبیر، مالک هیچ چیزی برای خود نیست؛ بلکه خدای پاک و منزه است که او را از نطفه‌ای ناچیز آفرید و سامان بخشید، سپس راه را برایش هموار کرد، آنگاه او را میراند و در گور نهاد، و سپس هر زمان که بخواهد او را برمی‌انگیزد. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۴۲ با هم

این آیات—چنان‌که می‌بینید—با سیاقی یکدست، مانع از پیوستگی با آیات پیش از خود نیستند؛ هرچند برخی گفته‌اند به سبب دیگری نازل شده‌اند که بیان آن خواهد آمد. ادامه در متن کامل