أَبۡصَٰرُهَا خَٰشِعَةٞ
دیدگانشان [از شرمساری و هراس] فروافتاده است.
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۸ و ۹ با هم
خدای متعال میفرماید: « قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وٰاجِفَهٌ أَبْصٰارُهٰا خٰاشِعَهٌ » (دلهایی در آن روز ترسان و لرزاناند، دیدگانشان فرو افتاده است)؛ نکره آمدنِ « قُلُوبٌ » برای نوعبندی (بیان گروهی از دلها) است، و این کلمه مبتدا و خبرش « وٰاجِفَهٌ » است. «وجیف» به معنای اضطراب و تپش شدید است، و « يَوْمَئِذٍ » ظرفی وابسته به «واجفه» است، و این جمله، سخنی نو (استئناف) است که وصفِ آن روز را روشن میکند.
تفسیر آیهٔ ۹ سورهٔ نازعات، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۲۰، صفحهٔ ۱۸۵ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/79/9/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
و در این سخن او: « أَبْصٰارُهٰا خٰاشِعَهٌ »، ضمیر در « أَبْصٰارُهٰا » به «قلوب» برمیگردد. نسبت دادن و اضافه کردنِ دیدگان به دلها از آن روست که مراد از «قلوب» در چنین جایگاههایی که ویژگیهای ادراکی همچون دانش، ترس، امید و مانند آنها به آن نسبت داده میشود، همان «نَفْسها» (جانها) است، و پیشتر به آن اشاره شد.
و نسبت دادنِ خشوع (فروتنی و سرافکندگی) به چشمها—با اینکه خشوع از حالات قلب است—تنها از این روست که اثرِ نمایانگرِ آن، در دیدگان نیرومندتر از دیگر اندامها آشکار میشود.