تفسیر آیهٔ ۲۳ سورهٔ نازعات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَحَشَرَ فَنٰاديٰ » (پس [مردم را] گرد آورد و ندا درداد)؛ «حشر» به معنای گردآوردن مردم با شتاب و هیاهو است، و مراد از آن، گردآوردن مردمِ سرزمینش است؛ چنان‌که نتیجه‌گیری و ترتیبِ این کلام بر آن نیز بر همین معنا دلالت دارد که: « فَنٰاديٰ فَقٰالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْليٰ » (پس ندا داد و گفت: من پروردگار برتر شمایم)؛ چرا که او برای همهٔ اهل کشورش ادعای پروردگاری داشت، نه برای گروهی خاص از آنان.

و برخی گفته‌اند: مراد از حشر، گردآوردن ساحران است؛ به دلیل سخن خدای متعال که: «فَأَرْسَلَ فِرْعَوْنُ فِي الْمَدٰائِنِ حٰاشِرِينَ» (پس فرعون گردآورندگانی را به شهرها فرستاد؛ شعراء: ۵۳) و کلام دیگرش که: «فَتَوَلّٰي فِرْعَوْنُ فَجَمَعَ كَيْدَهُ ثُمَّ أَتيٰ» (پس فرعون پشت کرد و نیرنگ خود را گرد آورد و سپس آمد؛ طه: ۶۰). اشکال این دیدگاه آن است که هیچ دلیلی وجود ندارد که مراد از حشر در این آیه، دقیقاً همان مقصود از حشر و جمع در آن دو آیه باشد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۵ تا ۲۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « هَلْ أَتٰاكَ حَدِيثُ مُوسيٰ » (آیا داستان موسی به تو رسیده است؟). ادامه در متن کامل

در این داستان، برای مشرکانی که رستاخیز را انکار می‌کردند و این انکار را دستاویزی برای رد کردن دعوت دینی ساخته بودند، پند و هشداری است؛ زیرا اگر معاد در کار نباشد، تشریع دین و احکام الهی معنایی نخواهد داشت. ادامه در متن کامل

گذشته از همهٔ این‌ها، در این داستان برهانی بر وقوع رستاخیز و پاداش و کیفر وجود دارد؛ چرا که هلاکت فرعون و لشکریانش با آن نابودی هولناک، دلیلی روشن بر حقانیت رسالت موسی از سوی خدا به سوی مردم است. ادامه در متن کامل