تفسیر آیهٔ ۷ سورهٔ نبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الْجِبٰالَ أَوْتٰاداً » (و کوه‌ها را میخ‌هایی استوار قرار ندادیم؟). «اوتاد» جمع «وتد» (میخ) است، و آن همان مسمار است با این تفاوت که از آن ستبرتر است؛ چنان‌که در کتاب «مجمع‌البیان» آمده است. شاید این‌که کوه‌ها «میخ» به شمار آمده‌اند، بر این پایه باشد که بخش عمدهٔ کوه‌های زمین حاصل فعالیت‌های آتشفشانی با شکافته‌شدن زمین است؛ از این شکاف‌ها مواد مذاب زمینی بیرون می‌ریزد و بر دهانهٔ شکاف به شکلی متراکم برپا می‌ایستد، درست همانند میخی که بر زمین کوبیده شده باشد. با این کوه‌ها، طغیان آتشفشانِ زیرین فروکش می‌کند و لرزش و ناآرامیِ زمین از میان می‌رود.

از برخی مفسران نقل شده است: مقصود از میخ قرار دادن کوه‌ها، سامان‌یافتن معاش و زندگی زمینیان به‌واسطهٔ منافعی است که در دل کوه‌ها به ودیعت نهاده شده است؛ و اگر کوه‌ها نبودند، زمین اهلش را می‌لرزاند، یعنی زمینه برای بهره‌مندیِ آنان آماده نمی‌شد. اما اشکال این دیدگاه آن است که واژه را بدون هیچ ضرورتی، از معنای روشن و ظاهرش برگردانده است.

بحث روایی

در نهج‌البلاغه آمده است که امام علی (ع) فرمود: «و وتد بالصخور ميدان أرضه» (و با سنگ‌ها و صخره‌ها، لرزش و ناآرامی زمینش را مهار و میخکوب کرد).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶ تا ۱۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهٰاداً » (آیا زمین را آرامگاهی هموار نساختیم؟)؛ این آیه تا پایان یازده آیه، در قالب استدلال و برهان بر اثبات رستاخیز و پاداش و کیفر و حتمی بودن این خبر بزرگ بیان شده است؛ و لازمهٔ اثبات آن، درستیِ این کلام است که فرمود: ادامه در متن کامل

بیان استدلال: جهان مشهود با زمین و آسمانش، شب و روزش، نسل‌های پی‌درپیِ انسان و نظام جاری و تدبیر استوار و دقیقی که در امور آن حاکم است، محال است بازیچه‌ای بیهوده و بدون هدفی پایدار و ماندگار باشد. ادامه در متن کامل

بنابراین، این آیات هم‌معنا با این سخن خدای متعال است: «وَ مٰا خَلَقْنَا السَّمٰاءَ وَ الْأَرْضَ وَ مٰا بَيْنَهُمٰا بٰاطِلاً ذٰلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النّٰارِ أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجّٰارِ» (… ادامه در متن کامل

از سخنان برخی مفسران برمی‌آید که این آیات برای اثبات قدرت الهی بیان شده است، و اینکه آفرینش دوباره همانند آفرینش نخستین است و آن‌که بر آفرینش آغازین تواناست بر بازگرداندن و اعادهٔ آن نیز توانایی دارد. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۶ و ۷ با هم

در تفسیر قمی دربارهٔ سخن خدای متعال: « أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهٰاداً » آمده است: یعنی انسان در آن آرام می‌گیرد و مستقر می‌شود؛ و دربارهٔ « وَ الْجِبٰالَ أَوْتٰاداً » فرمود: یعنی میخ‌های زمین‌اند.