إِلَىٰ رَبِّكَ يَوۡمَئِذٍ ٱلۡمَسَاقُ
در آن روز، مسیر رانده‌شدن به‌سوی پروردگار توست.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بحث روایی
تفسیر آیه‌های ۲۹ و ۳۰ با هم
«دنیا به آخرت می‌پیچد؛ و دربارهٔ « إِليٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسٰاقُ » فرمود: حرکت و بازگشت به‌سوی پروردگار جهانیان است.»
و در تفسیر قمی آمده است: دربارهٔ « وَ الْتَفَّتِ السّٰاقُ بِالسّٰاقِ » فرمود: «دنیا به آخرت می‌پیچد؛ و دربارهٔ « إِليٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسٰاقُ » فرمود: به‌سوی خداوند رانده می‌شوند.»
تفسیر آیهٔ ۳۰ سورهٔ قیامه، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۲۰، صفحهٔ ۱۱۳ تا ۱۱۷ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/75/30/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « إِليٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسٰاقُ »؛ «مَساق» مصدر میمی به معنای راندن است، و مقصود از اینکه رانده شدن در آن روز به سوی خدای متعال است، همان بازگشت به سوی اوست. تعبیر به «مساق» برای اشاره به این است که انسان در این مسیر هیچ اختیاری ندارد و راه گریزی از آن برایش نیست؛ پس او از روز مرگش رانده‌شده و به حرکت درآمده است—که همان سخن اوست: « إِليٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسٰاقُ »—تا اینکه در روز قیامت نزد پروردگارش درآید، که همان سخن اوست: « إِليٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ ».
اگر مقدّم شدن « إِليٰ رَبِّكَ » برای رساندن معنای حصر (منحصر بودن) باشد، انحصار غایت و سرانجام را در بازگشت به سوی خدای متعال می‌رساند.
و گفته شده: سخن بر پایهٔ در تقدیر گرفتن یک مضاف است و جلو افتادن « إِليٰ رَبِّكَ » برای افادهٔ حصر است، و تقدیرش چنین است: «إلي حكم ربك يومئذ المساق» (در آن روز، رانده شدن تنها به سوی داوری پروردگار توست)؛ یعنی انسان رانده می‌شود تا خدا درباره‌اش حکم کند و بر پایهٔ داوری خود تصمیم بگیرد؛ یا تقدیرش «إلی موعد ربک» (به سوی وعده‌گاه پروردگارت) است که همان بهشت و دوزخ می‌باشد. و نیز گفته شده: مقصود از بازگشت راندن به سوی خدای متعال این است که تنها او راننده است و نه دیگری؛ ولی وجه درست همان است که پیش‌تر گذشت.