تفسیر آیهٔ ۲۹ سورهٔ قیامه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الْتَفَّتِ السّٰاقُ بِالسّٰاقِ »؛ ظاهر آیه این است که مقصود، پیچیده شدن ساق پای شخص محتضر به ساق دیگرش به دلیل از بین رفتن حیاتِ جریان‌یافته در اندام‌های بدن هنگام رسیدن جان به گلوگاه است.

و گفته شده: مقصود در هم پیچیدن سختی کار آخرت با کار دنیاست. و گفته شده: در هم پیچیدن حال مرگ با حال زندگی است. و نیز گفته شده: در هم پیچیدن ساق دنیا (که همان اندوه و سختی مرگ است) با ساق آخرت (که همان هول‌وهراس آغاز جهان پس از مرگ است) می‌باشد.

از جهت لفظ، هیچ دلیلی بر هیچ‌یک از این معانی وجود ندارد؛ بله، ممکن است گفته شود: مقصود از پیچیده شدن ساق به ساق، فراگرفتن سختی‌ها و پی‌درپی آمدن آن‌ها بر او یکی پس از دیگری، از همان لحظه تا روز قیامت است، که در این صورت بر هر یک از این معانی منطبق می‌شود.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۲۷ تا ۲۹ با هم

و در کتاب «کافی» به اسنادش از جابر روایت شده است که گفت: از امام باقر (ع) دربارهٔ این سخن خدای عزوجل پرسیدم: « وَ قِيلَ مَنْ رٰاقٍ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِرٰاقُ »؛ فرمود: «این حالِ آدمی است هنگامی که مرگ بر او فرود می‌آید و می‌گوید: آیا پزشکی هست؟؛ و « وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِرٰاقُ » یعنی به جدایی از عزیزان و دوستان یقین می‌یابد؛ و دربارهٔ « وَ الْتَفَّتِ السّٰاقُ بِالسّٰاقِ » فرمود:

تفسیر آیه‌های ۲۹ و ۳۰ با هم

«دنیا به آخرت می‌پیچد؛ و دربارهٔ « إِليٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسٰاقُ » فرمود: حرکت و بازگشت به‌سوی پروردگار جهانیان است.»

و در تفسیر قمی آمده است: دربارهٔ « وَ الْتَفَّتِ السّٰاقُ بِالسّٰاقِ » فرمود: «دنیا به آخرت می‌پیچد؛ و دربارهٔ « إِليٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسٰاقُ » فرمود: به‌سوی خداوند رانده می‌شوند.»