تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ قیامه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يَقُولُ الْإِنْسٰانُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ الْمَفَرُّ »؛ یعنی جای گریختن کجاست؟ و اینکه او با وجود آشکار شدن سلطنت الهی برایش و با آگاهی از اینکه در آن روز هیچ گریزگاه و راه فراری نیست، می‌گوید: « أَيْنَ الْمَفَرُّ »، از بابِ سر برآوردنِ خصلت‌ها و ملکات درونی او در آن روز است؛ زیرا او در دنیا هرگاه در تنگنایی گرفتار می‌شد یا خطری نابودکننده تهدیدش می‌کرد، در پی گریزگاه برمی‌آمد. این درست مانند انکار کردن شرک از سوی آنان در آن روز و سوگند دروغین خوردنشان است؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلاّٰ أَنْ قٰالُوا وَ اللّٰهِ رَبِّنٰا مٰا كُنّٰا مُشْرِكِينَ» (انعام: ۲۳؛ آن‌گاه فرجامِ عذرشان جز این نبود که گفتند: به خدا، پروردگارمان سوگند که ما مشرک نبودیم)، و فرمود: «يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللّٰهُ جَمِيعاً فَيَحْلِفُونَ لَهُ كَمٰا يَحْلِفُونَ لَكُمْ» (مجادله: ۱۸؛ روزی که خدا همگی‌شان را برمی‌انگیزد، پس همان‌گونه که برای شما سوگند می‌خورند، برای او نیز سوگند [دروغ] یاد می‌کنند).