كـَلَّاۖ بَل لَّا يَخَافُونَ ٱلۡأٓخِرَةَ
هرگز چنین نیست! بلکه آنان از آخرت نمیترسند.
تفسیر آیهٔ ۵۳ سورهٔ مدثر، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۲۰، صفحهٔ ۱۰۰ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/74/53/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « كَلاّٰ بَلْ لاٰ يَخٰافُونَ الْآخِرَهَ » (نه چنین است! بلکه از آخرت نمیترسند)؛ این پاسخی بازدارنده (ردع) به خواستهٔ آنان مبنی بر نزول کتابی آسمانی بر تکتکِ آنهاست؛ چراکه دعوت رسالت با نشانههای روشن و برهانهای قاطعی تأیید شده است که برای هیچ تردیدکنندهای جای شکی باقی نمیگذارد؛ بنابراین حجت، هم بر پیامبر و هم بر دیگران به گونهای برابر تمام و برپاست، بیآنکه نیازی باشد به یکایکِ مردمِ فراخواندهشده نامههایی گشوده داده شود.
و این سخن او: « بَلْ لاٰ يَخٰافُونَ الْآخِرَهَ » (بلکه از آخرت نمیترسند)، اِضراب (روگردانی از سخن پیشین و پرداختن به نکتهٔ اصلی) نسبت به این فرموده است: « يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ » (بلکه هر یک از آنان میخواهد...). مقصود این است که پیشنهادِ آنان مبنی بر نزول کتابی آسمانی بر تکتکشان، تنها بهانهای ظاهری است که میخواهند با آن، دعوت را از خود دفع کنند؛ در حالی که دلیل واقعی کفر و تکذیبِ دعوت از سوی آنان، این است که از آخرت ترسی ندارند. اگر از آخرت بیمناک بودند، بیگمان ایمان میآوردند و پس از تمام شدنِ حجت با آشکار شدن نشانهها و معجزات روشن، معجزهٔ دیگری طلب نمیکردند.