تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ مزمل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « اَلسَّمٰاءُ مُنْفَطِرٌ بِهِ كٰانَ وَعْدُهُ مَفْعُولاً » (آسمان بدان شکافته است، وعدهٔ او انجام‌یافتنی است). این تعبیر، اشاره‌ای پیاپی پس از اشارهٔ پیشین به شدت آن روز است؛ «انفطار» به معنای شکافته شدن است، و مذکر آمدن صفت («مُنفَطِر») از آن روست که واژهٔ «سماء» جایز‌الوجهین است و هم مذکر می‌آید و هم مؤنث. ضمیر «بِهِ» به «روز» بازمی‌گردد و «باء» به معنای «در» (ظرفیت) یا برای سببیت است؛ معنای آیه چنین است: آسمان در آن روز شکافته می‌شود، یا به سبب آن روز—یعنی به خاطر شدت و سهمگینی‌اش—شکافته است.

و سخن خدا: « كٰانَ وَعْدُهُ مَفْعُولاً » (وعدهٔ او شدنی و تحقق‌یافته است)، آغاز کلامی نو (جملهٔ مستأنفه) برای تثبیت هشدارهای گذشته و اعلام این نکته است که آن وعید، قطعی و حتمی است. و نسبت دادن «وعده» به ضمیر خدای متعال («وَعْدُهُ»)، شاید برای توجه دادن به این است که جز خدای متعال هیچ‌کس شایستگی چنین وعده‌ای را ندارد؛ ازاین‌رو آوردن ضمیر بسنده بوده و نیازی به آوردن نام آشکار او نبوده است.