وَأَنَّهُمۡ ظَنُّواْ كَمَا ظَنَنتُمۡ أَن لَّن يَبۡعَثَ ٱللَّهُ أَحَدٗا
و اینکه آنان نیز همانند شما گمان میکردند که خداوند هرگز کسی را [به رسالت یا پس از مرگ] برنخواهد انگیخت؛
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۶ و ۷ با هم
از برخی مفسران نقل شده است که این آیه و آیهٔ پیش از آن از سخنان جن نیست، بلکه سخن خودِ خدای متعال است که به صورت معترضه (سخن میانپرده) در میان آیههای بازگوکنندهٔ سخن جن جای گرفته است؛ و بنا بر این نظر، ضمیر « أَنَّهُمْ » به جن بازمیگردد و خطابِ « ظَنَنْتُمْ » متوجه مردم است؛ ولی اشکال این دیدگاه آن است که با سیاق آیات سازگاری ندارد و بعید مینماید.
بحث روایی
تفسیر آیههای ۱، ۴ و ۷ با هم
و در کتاب احتجاج، از امام علی (ع) در حدیثی نقل شده است: «پس جنیان به سوی او روی آوردند، در حالی که پیامبر (ص) در بطنِ نخل (درهای میان مکه و طائف) بود؛ پس عذرخواهی کردند از اینکه همانند شما پنداشته بودند که خداوند هرگز کسی را مبعوث نخواهد کرد، و هفتاد و یک هزار نفر از آنان نزد ایشان آمدند و با او بر روزه، نماز، زکات، حج، جهاد و خیرخواهی برای مسلمانان بیعت کردند، و پوزش خواستند از اینکه دربارهٔ خداوند سخنی گزاف و ناروا گفته بودند.»
تفسیر آیهٔ ۷ سورهٔ جن، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۲۰، صفحهٔ ۴۲ تا ۴۸ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/72/7/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « وَ أَنَّهُمْ ظَنُّوا كَمٰا ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَبْعَثَ اللّٰهُ أَحَداً » (و آنها نیز همانگونه که شما گمان بردید، گمان کردند که خدا هرگز کسی را برنخواهد انگیخت). ضمیر «أنهم» به مردانی از انس بازمیگردد و خطاب در « ظَنَنْتُمْ » متوجه همنوعانِ آنان از جن است. مراد از بعثت، برانگیختن پیامبر با رسالت است، چرا که مشرکان منکر آن بودند؛ و گفته شده است مراد از آن، زنده کردن پس از مرگ است، ولی سیاق آیههای بعدی نظر نخست را تأیید میکند.