حَتَّىٰٓ إِذَا رَأَوۡاْ مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعۡلَمُونَ مَنۡ أَضۡعَفُ نَاصِرٗا وَأَقَلُّ عَدَدٗا
تا زمانی که آنچه را وعده داده می‌شوند ببینند؛ پس آن‌گاه خواهند دانست چه کسی یاورش ناتوان‌تر و شمارش کمتر است.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۲۱ تا ۲۴ با هم
و اما جایگاهش نسبت به مردم این است که او بشری مانند آنان است و اختیاردار هیچ زیان و رشدی برای آنان نیست تا بتواند با تواناییِ خود هرگاه اراده کند به آنان زیان برساند، یا آنان را به‌سوی خیری که می‌خواهد هدایت کند؛ و او از سوی خدا به دعوتِ مردم مأمور است، مأموریتی که چاره‌ای جز فرمان‌برداری از آن ندارد؛ به‌طوری‌که اگر مخالفت و نافرمانی کند، هیچ پناه‌دهنده‌ای نیست که او را از عذاب الهی پناه دهد و هیچ پناهگاهی نیست که به آن پناه ببرد؛ همان‌گونه که برای مردم نیز راهی جز اطاعت از خدا و پیامبرش نیست، و هرکس خدا و پیامبرش را نافرمانی کند، سزایش آتش دوزخ است که جاودانه در آن خواهند ماند؛ و به‌زودی هنگامی که آنچه را وعده داده می‌شوند ببینند، [حقیقت را] خواهند دانست. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۲۴ سورهٔ جن، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۲۰، صفحهٔ ۵۱ تا ۵۳ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/72/24/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « حَتّٰي إِذٰا رَأَوْا مٰا يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ نٰاصِراً وَ أَقَلُّ عَدَداً » (تا آن‌گاه که آنچه را وعده داده می‌شوند ببینند، پس به زودی خواهند دانست چه کسی یاوری ناتوان‌تر و شماری اندک‌تر دارد). واژهٔ « حَتّٰي » (تا اینکه) دلالت دارد بر معنایی که عبارتِ پس از آن، غایت و فرجام آن به شمار می‌رود؛ و عبارت پس از آن بیانگر این است که آنان پیامبر (ص) را ناتوان می‌شمردند، زیرا یاورانش — یعنی مؤمنان — را ضعیف می‌انگاشتند، و شمار او را اندک می‌دانستند چون عدهٔ مؤمنان را کم به حساب می‌آوردند. بنابراین، این سخن بر معنایی محذوف دلالت دارد که این عبارت، غایتِ آن است؛ مانند اینکه بگوییم: «لا يزالون يستضعفون ناصريك و يستقلون عددهم حتى إذا رأوا ما يوعدون إلخ» (پیوسته یاورانت را ناتوان می‌شمارند و شمارشان را اندک می‌انگارند تا آن‌گاه که آنچه را وعده داده می‌شوند ببینند...).
و مراد از «آنچه وعده داده می‌شوند» آتش دوزخ است، زیرا این همان وعده‌داده‌شده در آیه است. این آیه سخنِ خدای متعال در خطاب به پیامبر (ص) است؛ و اگر سخنِ خودِ پیامبر می‌بود که با فرمانِ الهیِ «قُلْ» (بگو) آغاز شده است، حق سخن این بود که گفته شود: «حتى إذا رأيتم ما توعدون فستعلمون إلخ» (تا آن‌گاه که آنچه را وعده داده می‌شوید ببینید، پس به زودی خواهید دانست...).