تفسیر آیهٔ ۲۲ سورهٔ جن

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۱ تا ۲۴ با هم

و اما جایگاهش نسبت به مردم این است که او بشری مانند آنان است و اختیاردار هیچ زیان و رشدی برای آنان نیست تا بتواند با تواناییِ خود هرگاه اراده کند به آنان زیان برساند، یا آنان را به‌سوی خیری که می‌خواهد هدایت کند؛ و او از سوی خدا به دعوتِ مردم مأمور است، مأموریتی که چاره‌ای جز فرمان‌برداری از آن ندارد؛ به‌طوری‌که اگر مخالفت و نافرمانی کند، هیچ پناه‌دهنده‌ای نیست که او را از عذاب الهی پناه دهد و هیچ پناهگاهی نیست که به آن پناه ببرد؛ همان‌گونه که برای مردم نیز راهی جز اطاعت از خدا و پیامبرش نیست، و هرکس خدا و پیامبرش را نافرمانی کند، سزایش آتش دوزخ است که جاودانه در آن خواهند ماند؛ و به‌زودی هنگامی که آنچه را وعده داده می‌شوند ببینند، [حقیقت را] خواهند دانست. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۲۲ و ۲۳ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ إِنِّي لَنْ يُجِيرَنِي مِنَ اللّٰهِ أَحَدٌ وَ لَنْ أَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَداً إِلاّٰ بَلاٰغاً مِنَ اللّٰهِ وَ رِسٰالاٰتِهِ » (بگو: هرگز هیچ‌کس مرا در برابر خدا پناه نمی‌دهد، و جز او هرگز پناهگاهی نخواهم یافت؛ مگر رساندنِ پیام و رسالت‌های او). «إجاره» به معنای امان و پناه دادن است و اثر و حکمِ آن، حمایتِ پناه‌دهنده از پناه‌جو و بازداشتنِ هر کسی است که قصد بدی به او دارد. و ظاهر این است که «مُلْتَحَد» اسم مکان است؛ یعنی مکانی که انسان برای در امان ماندن از شر به سوی آن میل می‌کند و پناه می‌برد، و گفته شده به معنای پناهگاه و گریزگاه است. عبارتِ « مِنْ دُونِهِ » (جز او) نیز متعلق به آن و مانند قید توضیحی است و ضمیر آن به «الله» بازمی‌گردد؛ و «بلاغ» نیز همان رساندن و ابلاغ پیام است.

تفسیر آیه‌های ۲۱ تا ۲۳ با هم

دربارۀ آنچه «بلاغاً» از آن استثنا شده، سخن دیگری نیز وجود دارد و آن اینکه مفعولِ « لاٰ أَمْلِكُ » است؛ و معنا چنین می‌شود: «من برای شما اختیارِ زیان و رشدی جز ابلاغی از سوی خدا و پیام‌هایش را ندارم». البته این وجه بعید است؛ زیرا میان مستثنی و مستثنی‌منه با جملۀ « لَنْ يُجِيرَنِي مِنَ اللّٰهِ أَحَدٌ » و ادامۀ آن فاصله افتاده و این جمله، کلامی ازسرگرفته و آغازین (مستأنفه) است.

تفسیر آیه‌های ۲۲ و ۲۳ با هم

معنای این دو آیه بنا بر آنچه پیش‌تر بیان کردیم چنین است: بگو هرگز هیچ‌کس مرا در برابر خدا پناه نمی‌دهد تا مانع عذاب او شود، و هرگز جز او پناهگاهی برای پناه بردن نخواهم یافت، مگر ابلاغی که از سوی او باشد و رسالت‌های او؛ یعنی مگر آنکه فرمانی را که دربارۀ ابلاغ از سوی خدای متعال—با بیان اسما و صفاتش—و ابلاغ رسالت‌هایش در احکام و شرایع دین به من داده است، اطاعت و امتثال کنم.