تفسیر آیهٔ ۱۶ سورهٔ جن

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

کلمهٔ «أَنْ» مخففه از ثقیله (صورتِ سبک‌شدهٔ «أنّ») است. مقصود از «طریقه»، راه و آیین اسلام است و پایداری بر آن، یعنی پایبندیِ همیشگی به آن و ثبات‌قدم بر آنچه مقتضای آن است، یعنی ایمان به خدا و آیات او.

این آیه سخن خودِ خدای متعال است و بر فرمودهٔ او در آغاز سوره یعنی « أَنَّهُ اسْتَمَعَ » (که گروهی از جن گوش فرادادند...) و ادامه‌اش عطف شده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۶ و ۱۷ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ أَنْ لَوِ اسْتَقٰامُوا عَلَي الطَّرِيقَهِ لَأَسْقَيْنٰاهُمْ مٰاءً غَدَقاً لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ » (و اینکه اگر بر راه راست پایداری می‌ورزیدند، قطعاً آبی فراوان به آنان می‌نوشاندیم تا در آن بیازماییمشان):

«ماء غَدَق» به‌معنای آبِ بسیار و فراوان است. بعید نیست از سیاق آیات چنین فهمیده شود که عبارت « لَأَسْقَيْنٰاهُمْ مٰاءً غَدَقاً » (قطعاً آبی فراوان به آنان می‌نوشاندیم) مَثَلی کنایی است که مقصود از آن، گشایش در روزی است؛ و سخنِ پس از آن نیز که می‌فرماید: « لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ » (تا آنان را در آن بیازماییم) این معنا را تأیید می‌کند.

معنای آیه چنین است: و اینکه اگر آنان—یعنی جن و انس—بر راه تسلیم در برابر خدا پایداری می‌کردند، قطعاً روزیِ فراوانی به آنان می‌دادیم تا در روزی‌شان بیازماییمشان. بنابراین، این آیه در معنای این سخن خداست: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُريٰ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنٰا عَلَيْهِمْ بَرَكٰاتٍ مِنَ السَّمٰاءِ وَ الْأَرْضِ» (و اگر اهل شهرها و آبادی‌ها ایمان می‌آوردند و پروا پیشه می‌کردند، قطعاً برکاتی از آسمان و زمین بر آنان می‌گشودیم) (اعراف: ۹۶).

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۳ و ۱۶ با هم

و بدان که در برخی از روایات از طریق امامان اهل‌بیت (علیهم‌السلام)، تعابیرِ «هدایت» و «طریقت» در این آیات بر ولایت علی (علیه‌السلام) تطبیق شده است؛ و این از باب جَری (تطبیق آیه بر مصداق) است و اصلاً ربطی به تفسیر ندارد.