تفسیر آیهٔ ۳ سورهٔ نوح

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

جملهٔ « أَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ » (اینکه خدا را بپرستید) دعوتِ آنان به یگانه‌پرستیِ خدای متعال در عبادت است؛ زیرا آن قوم بت‌پرست بودند و بت‌ها را عبادت می‌کردند. مذهب بت‌پرستی، پرستش خدای پاک و منزه را—نه به‌تنهایی و نه همراه با دیگری—جایز نمی‌شمارد؛ بلکه آنان با پرستش بت‌ها، در واقع ارباب و صاحبانِ نمادین آن‌ها را عبادت می‌کردند تا نزد خدا شفیعشان باشند؛ و اگر هم جایز می‌دانستند، پرستش خدای متعال را، او را به‌تنهایی می‌پرستیدند؛ پس دعوتِ آنان به پرستشِ خدا، در واقع دعوتشان به یکتاپرستی در عبادت بود.

و در فرمودهٔ او: « وَ اتَّقُوهُ » (و از او پروا بدارید)، دعوت به دوری از گناهان و نافرمانی‌های خداست؛ چه گناهان کبیره و چه صغیره، که سرآمدشان شرک و مراتب پایین‌تر از آن است؛ و نیز دعوت به انجام کارهای شایسته‌ای است که ترک کردنشان نافرمانی شمرده می‌شود.

و در فرمودهٔ او: « وَ أَطِيعُونِ » (و از من پیروی کنید)، دعوتی است به اطاعت از خود او؛ اطاعتی که لازمه‌اش باور داشتن به رسالت وی و گرفتن احکام و معارف دین از او (ع) است؛ چه احکامی که به شیوهٔ پرستش خدای پاک و منزه برمی‌گردد و چه آداب و سنّت‌هایی که باید در زندگی جاری شود. بنابراین در فرمودهٔ نوح: « اُعْبُدُوا اللّٰهَ وَ اتَّقُوهُ وَ أَطِيعُونِ » (خدا را بپرستید و از او پروا بدارید و از من پیروی کنید)، فراخواندن به اصول سه‌گانهٔ دین نهفته است: نخست توحید که با این سخن به آن اشاره شده است:

« اُعْبُدُوا اللّٰهَ » (خدا را بپرستید)؛ دوم معاد که اساس پرواپیشگی است [پاورقی: زیرا اگر معاد با حساب و پاداش و کیفرش در میان نبود، تقوای دینی هیچ وجهی نداشت. از مؤلف.]؛ و سوم تصدیق نبوت که با دعوت به اطاعت بی‌قیدوشرط به آن اشاره شده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲ و ۳ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالَ يٰا قَوْمِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ أَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَ اتَّقُوهُ وَ أَطِيعُونِ » (گفت: ای قوم من! همانا من برای شما هشداردهنده‌ای آشکارم؛ اینکه خدا را بپرستید و از او پروا بدارید و از من اطاعت کنید). این آیات بیانگر ابلاغ رسالت اوست؛ به‌گونهٔ اجمالی با جملهٔ « إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ » (همانا من برای شما هشداردهنده‌ای آشکارم) و به‌تفصیل با جملهٔ « أَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ » (اینکه خدا را بپرستید...) تا آخر.