تفسیر آیهٔ ۲۴ سورهٔ نوح

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ قَدْ أَضَلُّوا كَثِيراً وَ لاٰ تَزِدِ الظّٰالِمِينَ إِلاّٰ ضَلاٰلاً » (و بی‌تردید بسیاری را گمراه کردند؛ و ستمکاران را جز گمراهی نیفزا!). ضمیر در « أَضَلُّوا » به پیشوایانی بازمی‌گردد که مردم از آنان پیروی می‌کردند؛ و مؤید این مطلب آن است که در سخن خدای متعال: « وَ مَكَرُوا » (و نیرنگ زدند) و « وَ قٰالُوا لاٰ تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ » (و گفتند: از خدایان خود دست برمدارید)، سخن دربارهٔ همین پیشوایان است. و گفته شده است ضمیر به بت‌ها بازمی‌گردد و آن‌ها هستند که مردم را گمراه کرده‌اند؛ اما این دیدگاه چندان از دوری [از ظاهر آیه] خالی نیست و بعید می‌نماید.

و سخن خدای متعال: « وَ لاٰ تَزِدِ الظّٰالِمِينَ إِلاّٰ ضَلاٰلاً » (و ستمکاران را جز گمراهی نیفزا)، دعایی از سوی نوح بر ضد ستمکاران است که به گمراهی گرفتار شوند. مقصود از آن، گمراهی کیفرگونه است نه گمراهی آغازین (یعنی پس از لجاجت خودشان، خداوند بر گمراهی‌شان کیفر نهد و توفیق هدایت را از آنان سلب کند، نه این‌که از ابتدا بی‌پایه آنان را گمراه سازد). بنابراین، نوح دعا می‌کند که خداوند آنان را به سزای کفر و نافرمانی‌شان مجازات کند، افزون بر آنچه به زودی از دعای او علیه آنان برای هلاکتشان حکایت خواهد شد.