تفسیر آیهٔ ۲۳ سورهٔ معارج

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « اَلَّذِينَ هُمْ عَليٰ صَلاٰتِهِمْ دٰائِمُونَ » (همان کسانی که بر نمازشان مداومت می‌ورزند). اضافه شدنِ نماز به ضمیر (نمازشان)، نشان می‌دهد که آنان بر هر نمازی که به جا می‌آورند مداومت دارند—هر نمازی که باشد—نه اینکه پیوسته و در همه حال در حال نماز خواندن باشند؛ و در این تعبیر اشاره‌ای است به اینکه اثرِ عمل تنها با مداومت بر آن کامل می‌شود.

بحث روایی

می‌گویم: این کلام امام (ع) که فرمود: «إذا فرض علی نفسه...» (هرگاه بر خود واجب ساخت...)، معنایی است که آن حضرت از اضافه شدن «صلاه» به ضمیر «هُمْ» استفاده کرده است و ما پیش از این به آن اشاره نمودیم.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۲۲ و ۲۳ با هم

و در روایت ابی‌الجارود از امام باقر (ع) آمده است که فرمود: سپس [خداوند] استثنا کرد و فرمود: « إِلاَّ الْمُصَلِّينَ » (مگر نمازگزاران)، و آنان را به بهترین اعمالشان توصیف نمود: « اَلَّذِينَ هُمْ عَليٰ صَلاٰتِهِمْ دٰائِمُونَ » (همان کسانی که بر نمازشان مداومت می‌ورزند)؛ می‌فرماید: هرگاه [انسان] چیزی از نمازهای نافله (مستحب) را بر خود لازم ساخت، بر آن مداومت ورزد.

تفسیر آیه‌های ۲۳ و ۳۴ با هم

و در «کافی» به سند خود از فضیل بن یسار روایت کرده است که گفت: از امام باقر (ع) دربارهٔ سخن خدای عز و جل: « وَ الَّذِينَ هُمْ عَليٰ صَلاٰتِهِمْ يُحٰافِظُونَ » (و کسانی که بر نمازشان مراقبت دارند) پرسیدم؛ فرمود: مقصود نماز واجب است. گفتم: « اَلَّذِينَ هُمْ عَليٰ صَلاٰتِهِمْ دٰائِمُونَ » (کسانی که بر نمازشان مداومت می‌ورزند) چیست؟ فرمود: مقصود نماز نافله است.