تفسیر آیهٔ ۷۸ سورهٔ اعراف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

«رَجْفَه» به معنای اضطراب و تکان و لرزش شدید است، مانند زلزلۀ زمین و تلاطم دریا؛ و «جُثُوم» (بر سینه به خاک افتادن) در انسان و پرنده، همانند «بُروک» (خوابیدن بر سینه و زانو زدن) در شتر است.

خداوند در اینجا در بیان سبب هلاکتشان یاد کرده است که «رَجفه» (لرزش شدید) آنان را فراگرفت، و در جای دیگر فرمود:

«وَ أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَهُ» (و کسانی را که ستم ورزیدند صیحه و بانگ مرگبار فروگرفت؛ هود: ۶۷)، و در جایی دیگر: «فَأَخَذَتْهُمْ صٰاعِقَهُ الْعَذٰابِ الْهُونِ» (پس صاعقۀ عذاب خوارکننده آنان را فروگرفت؛ حم السجده: ۱۷). و صاعقه‌های آسمانی خالی از صیحه‌ای هولناک نیستند که همراهشان باشد، و این امر نیز غالباً از لرزش زمین جدا نمی‌شود که نتیجۀ فرود آمدن تکان شدید جوّی بر زمین است. و از سوی دیگر دل‌ها به لرزه درمی‌آیند و اندام‌ها سست می‌شوند. بنابراین، ظاهر آن است که عذاب آنان با صاعقه‌ای آسمانی بود که صیحه‌ای هولناک و لرزه‌ای در زمین یا در دل‌هایشان همراه با آن رخ داد؛ پس در سرزمین خود زمین‌گیر شدند، یعنی به رو و به زانو بر خاک افتادند.

و آیه دلالت دارد بر اینکه این رخداد با کفرورزیِ آنان و ستم کردنشان بر نشانه‌ای از نشانه‌های خدا در پیوند بود و هدف از آن نابود کردنشان با عذابی ریشه‌کن‌کننده بود؛ و در آیه به چگونگیِ رخ دادنش توجهی نشده است، و بقیهٔ مطالب روشن است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۷۸ و ۷۹ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَهُ فَأَصْبَحُوا فِي دٰارِهِمْ جٰاثِمِينَ » (پس لرزشِ مرگبار آنان را فروگرفت، و در خانه‌شان بر زمین افتاده و بی‌جان گشتند...) تا پایان دو آیه.