تفسیر آیهٔ ۳۶ سورهٔ حاقه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن او که: « وَ لاٰ طَعٰامٌ إِلاّٰ مِنْ غِسْلِينٍ » (و نه خوراکی جز از غِسلین)؛ «غِسلین» همان چرک‌آب شست‌وشوست و گویا مقصود از آن چرک و زردابی است که از بدن‌های دوزخیان روان می‌شود. این آیه بر کلمهٔ « حَمِيمٌ » در آیهٔ پیشین عطف شده و نتیجه‌ای است برای سخن گذشته که: « وَ لاٰ يَحُضُّ » (و ترغیب نمی‌کرد) تا آخر. حاصل معنا این است که: چون او بر خوراک‌دادن به بینوا تشویق نمی‌کرد، امروز در اینجا هیچ خوراکی جز چرک‌آب دوزخیان ندارد.

بحث روایی

و در کتاب «الدر المنثور»، حاکم با سندی که آن را صحیح دانسته، از ابوسعید خُدری از پیامبر (ص) روایت کرده است که فرمود:

«اگر دَلوی از غِسلین (چرکاب و خون دوزخیان) در دنیا ریخته می‌شد، بوی گندِ آن همهٔ اهل دنیا را متعفن و تباه می‌کرد.»