تفسیر آیهٔ ۹ سورهٔ قلم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ » (دوست داشتند که نرمی نشان دهی تا آنان نیز نرمی نشان دهند). «إدهان» از ریشهٔ «دُهن» (روغن‌مالی کردن) است و نرمش و ملایمت ورزیدن از آن اراده می‌شود؛ یعنی این تکذیب‌کنندگان دوست داشتند که تو با نزدیک شدن به آنان در دینت، با آن‌ها نرمی نشان دهی تا آنان نیز با نزدیک شدن به تو در دینشان، با تو نرمی نشان دهند. خلاصه‌اش این است که آنان دوست داشتند تو با آنان و آنان با تو بر سر این مصالحه کنید که هر کدام در دین دیگری تا اندازه‌ای مسامحه و مدارا نماید؛ چنان‌که گفته‌اند: آنان به پیامبر پیشنهاد کردند که از بدگویی دربارهٔ معبودانشان دست بردارد تا آنان نیز از تعرض به او و پروردگارش دست بردارند.

با آنچه گذشت روشن شد که متعلقِ تمایل و خواستِ آنان، مجموعِ عبارتِ « لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ » است و فاء در « فَيُدْهِنُونَ » برای تفریع (نتیجه‌گیری) است نه برای سببیت.