تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ ملک

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَكَيْفَ كٰانَ نَكِيرِ » (و به‌یقین، کسانی که پیش از آنان بودند نیز تکذیب کردند؛ پس مجازات و دگرگون ساختن نعمتم چگونه بود؟). مراد از «نکیر»، عقوبت (کیفر دادن) و دگرگون ساختن نعمت، یا انکار و بازخواست است؛ و این آیه به‌منزلهٔ شاهدی است که بر درستیِ وعید (وعدهٔ کیفر) و تهدیدِ موجود در سخنِ « فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ » (پس به‌زودی خواهید دانست که هشدار من چگونه است) بدان استشهاد می‌شود.

و معنا چنین است: بی‌تردید کسانی که پیش از اینان بودند—از امّت‌های هلاک‌شده—فرستادگان مرا تکذیب کردند و پروردگاری‌ام را منکر شدند؛ پس بنگرید کیفرِ من و دگرگون ساختن نعمتم بر آنان چگونه بود، یا چگونه کردارشان را مورد انکار و مؤاخذه قرار دادم که نابود و ریشه‌کنشان ساختم!

در این آیه، در عبارت « مِنْ قَبْلِهِمْ » (پیش از آنان)، التفات (تغییر سیاق سخن) از خطاب به غیبت روی داده است، تا هشداری باشد بر اینکه آنان از چشم افتاده و شایستگیِ هم‌کلامی را از دست داده‌اند؛ چراکه به سبب نادانی‌شان، کوتاهی در اندیشیدن به نشانه‌های پروردگاری و نترسیدن از خشم پروردگارشان، از شرافتِ خطاب مستقیم ساقط گشتند؛ ازاین‌رو خدای متعال در معارفی که بیان می‌دارد، از مخاطب قرار دادنِ آنان روی گرداند و روی سخن را به پیامبر (ص) معطوف ساخت.