تفسیر آیهٔ ۱۳ سورهٔ ملک

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ أَسِرُّوا قَوْلَكُمْ أَوِ اجْهَرُوا بِهِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذٰاتِ الصُّدُورِ » (و گفتارتان را پنهان کنید یا آن را آشکار سازید، بی‌تردید او به رازِ درون سینه‌ها داناست). این آیه دفع شبهه‌ای است که ممکن است به سبب بعید شمردن در دل‌هایشان خطور کند؛ بدین صورت که خدای متعال سخن را در بیان پروردگاریِ فراگیرش بر هر چیز—که در پیِ خود رستاخیز و جزا را به همراه دارد—پیش برد و از پادشاهی و تواناییِ مطلق و آفرینش و تدبیر خود یاد کرد، اما از علمِ احاطه‌دارنده‌اش به آنان و احوال و کارهایشان سخنی به میان نیاورد؛ در حالی که رستاخیز و جزا بدون این علم تحقق نمی‌پذیرد.

و ممکن بود گمان کنند اعمال با فراوانیِ بیرون از شمارشان ثبت و ضبط‌شدنی نیست، به‌ویژه آنچه سینه‌ها در خود پنهان می‌دارند؛ زیرا انسان چیزها را با خود می‌سنجد و با معیار توانِ خویش وزن می‌کند، در حالی که خود از شمارش جزئیات اعمال—که حرکاتی گوناگون و گذرا هستند—ناتوان است، به‌ویژه کارهای دل‌ها که در زوایای جان‌ها نهفته است.

پس خداوند این شبهه را با این بیان برطرف کرد که آشکار ساختن سخن و پنهان کردن آن برای خدای متعال یکسان است، زیرا او به رازِ درون سینه‌ها داناست. سیاق آیه نیز گواهی می‌دهد که مقصود، یکسان بودنِ کارهای پنهان و آشکار نزد اوست؛ و اگر تنها از پنهان کردن و آشکار ساختن گفتار یاد فرمود، از این جهت بود که معنای پنهانی و پیدایی، در سخنِ آهسته و بلند به روشنی نمود دارد.