تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ طلاق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ عَذٰاباً شَدِيداً »؛ این کیفرِ آنان در آخرت است، همان‌طور که عبارت « فَحٰاسَبْنٰاهٰا حِسٰاباً شَدِيداً وَ عَذَّبْنٰاهٰا عَذٰاباً نُكْراً فَذٰاقَتْ وَبٰالَ أَمْرِهٰا » بیانگر کیفر آنان در دنیا بود.

و جدا آمدنِ عبارتِ « أَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ » و ادامهٔ آن (بدون حرف عطف) از آن روست که در مقام پاسخ به پرسشی مقدر است؛ گویی وقتی گفته شد:

« وَ كٰانَ عٰاقِبَهُ أَمْرِهٰا خُسْراً » (و فرجام کارش زیان بود)، پرسیده شد: مقصود از زیانِ آنان چیست؟ پس در پاسخ گفته شد: « أَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ عَذٰاباً شَدِيداً » (خداوند برای آنان عذابی سخت آماده کرده است).

خدای متعال می‌فرماید: « فَاتَّقُوا اللّٰهَ يٰا أُولِي الْأَلْبٰابِ الَّذِينَ آمَنُوا قَدْ أَنْزَلَ اللّٰهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً »؛ این آیه نتیجه‌گیری از مطالب گذشته است که مؤمنان را مخاطب ساخته تا پروا پیشه کنند و خود را نگه دارند از این‌که از فرمان پروردگارشان سرپیچی ورزند و از طاعتش سر باز زنند و در نتیجه به کیفر سرکشی و زیان‌باریِ سرانجامشان دچار شوند، چنان‌که آبادی‌های هلاک‌شده به آن گرفتار آمدند.

و مؤمنان را با عنوان «اولی‌الالباب» (خردمندان) توصیف کرده و فرموده است: « فَاتَّقُوا اللّٰهَ يٰا أُولِي الْأَلْبٰابِ الَّذِينَ آمَنُوا »

این توصیف بدان جهت است که از عقل‌های آنان برای تقوایی که از ایشان می‌خواهد یاری جوید؛ زیرا وقتی شنیدند که اقوامی از فرمان پروردگارشان سرپیچی کردند و در نتیجه، به حسابی سخت بازخواست شدند و به عذابی سهمگین گرفتار آمدند و فرجام کارشان خسارت و هلاکت بود، و سپس شنیدند که این ماجرا بارها تکرار شده و قومی را پس از قوم دیگر نابود ساخته است، عقل‌هایشان داوری کرد که سرکشی و تکبر در برابر فرمان خدا، انسان را در معرض حسابرسیِ سختِ الهی و عذاب ناشناخته و هولناک او قرار می‌دهد؛ ازاین‌رو، خردشان آنان را بیدار می‌کند و به سوی تقوا برمی‌انگیزد؛ در حالی که خدا به سویشان ذکری (یادآوری‌کننده‌ای) فرو فرستاده تا با آن سود و زیانشان را به یادشان آورَد و آنان را به سوی حق و راه راست هدایت کند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۸ تا ۱۲ با هم

این آیات، پند و هشدار و بشارتی است که بر سفارش به پایبندی به احکام تشریع‌شدهٔ الهی، و از جمله احکام طلاق و عده تأکید می‌ورزد. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۰ و ۱۱ با هم

همچنین احتمال دارد که « رَسُولاً » با فعلی در تقدیر منصوب شده باشد و عبارت در اصل چنین باشد: «أرسل رسولاً يتلو عليكم آيات الله» (پیامبری فرستاد که آیات خدا را بر شما می‌خواند)؛ و در این صورت، مقصود از ذکری که به سوی آنان فرو فرستاده شده، قرآن یا معارف و احکامی است که در آن بیان گردیده است.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۰ و ۱۱ با هم

و در تفسیر برهان، از ابن‌بابویه به سند خود از ریّان بن صلت نقل شده است که امام رضا (ع) در گفت‌وگو با مأمون فرمود: «ذکر، پیامبر خدا (ص) است و ما اهل او (اهل‌بیتش) هستیم؛ و این در کتاب خدا آشکار است، آنجا که در سورهٔ طلاق می‌فرماید: « فَاتَّقُوا اللّٰهَ يٰا أُولِي الْأَلْبٰابِ الَّذِينَ آمَنُوا-قَدْ أَنْزَلَ اللّٰهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً- رَسُولاً يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آيٰاتِ اللّٰهِ مُبَيِّنٰاتٍ » (پس ای خردمندانی که ایمان آورده‌اید، از خدا پروا بدارید؛ که خدا به سوی شما ذکری فرستاده است؛ پیامبری که آیات روشنگرِ خدا را بر شما می‌خواند)؛ فرمود: پس «ذکر»، پیامبر خداست و ما اهل او هستیم».