تفسیر آیهٔ ۳ سورهٔ صف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللّٰهِ أَنْ تَقُولُوا مٰا لاٰ تَفْعَلُونَ » (نزد خدا بسیار خشم‌آور و ناپسند است که چیزی را بگویید که انجام نمی‌دهید). «مَقْت» به معنای خشم و کینهٔ شدید است. این آیه در مقام بیان علت برای مضمون آیهٔ پیشین است؛ زیرا خدای متعال سخت ناپسند می‌دارد که انسان چیزی بگوید و بدان عمل نکند، چراکه این کار برخاسته از نفاق است. و اینکه انسان چیزی بگوید که انجام نمی‌دهد، با اینکه آنچه را می‌گوید انجام ندهد تفاوت دارد؛ اولی ناشی از نفاق است و دومی برخاسته از سستی اراده و ضعف تصمیم، و این خود رذیلتی است که با سعادت جان آدمی ناسازگار است. زیرا خداوند سعادت نفس انسانی را بر انجام دادن کار نیک و کسب نیکی از راه اختیار بنا نهاده است و کلید آن، عزم و اراده است؛ و جز عزم و ارادهٔ استوار و راسخ هیچ اثری نخواهد داشت. از این‌رو، بازماندن عمل از گفتار، معلول سستی عزم و ضعف اراده است و همراه با آن، هیچ خیر و سعادتی برای انسان امید نمی‌رود.