قُلِ ٱللَّهُ يُنَجِّيكُم مِّنۡهَا وَمِن كُلِّ كَرۡبٖ ثُمَّ أَنتُمۡ تُشۡرِكُونَ
بگو: خداست که شما را از آن و از هر اندوه و سختی نجات می‌بخشد، و با این همه شما شرک می‌ورزید.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۶۳ و ۶۴ با هم
چکیدهٔ مقصود آیه این است که شما در سختی‌هایی که در تاریکی‌های خشکی و دریا و جز آن بر شما فرود می‌آید، هنگامی که از اسباب ظاهری ناامید می‌شوید و چاره‌ها از دست می‌رود، با بازگشت به فطرت انسانی خود به‌روشنی درمی‌یابید که خدای پاک و منزه پروردگار شماست و پروردگاری جز او نیست، و یقین می‌کنید که پرستش غیر او ستم و گناه است؛ گواه این حقیقت نیز آن است که در آن هنگام، او را به زاری و در نهان می‌خوانید و به او وعده می‌دهید که اگر نجاتتان دهد، پس از آن سپاسگزارش خواهید بود و به او کفر نخواهید ورزید. با این همه، پس از رهایی، پیمانی را که با او استوار بسته بودید می‌شکنید و بر کفر گذشته‌تان ادامه می‌دهید. بنابراین، در این دو آیه استدلالی علیه مشرکان و نکوهشی بر آنان به‌خاطر پیمان‌شکنی و خلف وعده‌شان آمده است.
تفسیر آیهٔ ۶۴ سورهٔ انعام، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۷، صفحهٔ ۱۳۴ تا ۱۳۵ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/6/64/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « قُلِ اللّٰهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْهٰا وَ مِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ » (بگو: خداست که شما را از آن تاریکی‌ها و از هر اندوه و گرفتاریِ سختی نجات می‌دهد، سپس باز شما شرک می‌ورزید). راغب در مفردات خود گفته است: «الْكَرْب» به‌معنای اندوه شدید است؛ خدای متعال می‌فرماید: « وَ نَجَّيْنٰاهُ وَ أَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ » (و او و خانواده‌اش را از آن اندوه بزرگ نجات دادیم [صافات: ۷۶]). و «الْكُرْبَة» مانند «الْغُمَّة» (گره اندوه) است. ریشهٔ آن از «كَرْبُ الْأَرْض» با سکون راء گرفته شده که به‌معنای زیرورو کردن زمین با شخم‌زدن و کندن است؛ پس اندوه نیز روان انسان را همان‌گونه زیرورو و آشفته می‌کند. در مَثَل گفته شده است: «الْكِرَابُ عَلَى الْبَقَرِ» (شخم‌زدن کار گاو است) و این ربطی به مَثَلِ «الْكِلَابُ عَلَى الْبَقَرِ» (سگان بر سرِ گاو) ندارد. نیز جایز است که «كَرْب» برگرفته از «كَرَبَتِ الشَّمْسُ» باشد، یعنی هنگامی که خورشید به غروب نزدیک می‌شود؛ و در گفتارشان «إِنَاءٌ كَرْبَانُ» یعنی ظرفی نزدیک به لبریز شدن، مانند «قُرْبَان»؛ یا برگرفته از «الْكَرَب» (با دو فتحه بر کاف و راء) باشد که گرهی ستبر در طناب دلو است، و گاه اندوه را به گرهی بر دل وصف می‌کنند؛ چنان‌که گفته می‌شود: «أَكْرَبْتُ الدَّلْوَ» (طناب دلو را محکم بستم). پایان سخن راغب.
در این آیه، «هر اندوه و گرفتاری» (کُلِّ کَرْبٍ) به تاریکی‌های خشکی و دریا افزوده شده است تا همهٔ سختی‌ها را در بر گیرد؛ چراکه هیچ انسانی در طول زندگی‌اش از پاره‌ای اندوه‌ها و گرفتاری‌ها خالی نیست. بنابراین، این درخواست و دعا در میان همگان عمومیت دارد، خواه آن را آشکار کنند یا پنهان بدارند.