قُل لَّوۡ أَنَّ عِندِي مَا تَسۡتَعۡجِلُونَ بِهِۦ لَقُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡۗ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِٱلظَّٰلِمِينَ
بگو: اگر آنچه بدان شتاب دارید نزد من بود، کار میان من و شما پایان می‌یافت؛ و خدا به ستمکاران داناتر است.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۵۷ و ۵۸ با هم
بنابراین، این سخن که: « مٰا عِنْدِي مٰا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ » (آنچه برایش شتاب دارید نزد من نیست)، به صورت کنایه به کار رفته است؛ گویی آنان با پیشنهاد آوردنِ نشانه‌ای دیگر جز قرآن، عملاً به پیامبر(ص) پیشنهاد می‌کردند که میان خود و آنان داوری و فیصله کند. شاید رازِ تکرار موصول و صله («ما» و «تستعجلون به») در آیهٔ بعدی نیز همین باشد؛ آنجا که خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي مٰا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ » (بگو: اگر آنچه برایش شتاب دارید نزد من بود...) در حالی که مقتضای ظاهر سیاق این بود که گفته شود: «لو أنّ عندي ذلك» (اگر آن نزد من بود). دلیلش این است که مقصود از « مٰا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ » در آیهٔ نخست، لازمهٔ آن نشانه، یعنی فیصله‌یافتن کار میان او و آنان بر اساس سنت جاری الهی است، ولی در آیهٔ دوم، خودِ آن نشانه و معجزه مراد است. همچنین محتمل است که ماجرای کنایه وارونهٔ این باشد؛ یعنی در آیهٔ اول، مقصود از «آنچه برایش شتاب دارید» صراحتاً همان داوری و فیصله باشد و در آیهٔ دوم به کنایه خودِ نشانه مراد باشد.
تفسیر آیهٔ ۵۸ سورهٔ انعام، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۷، صفحهٔ ۱۱۷ تا ۱۲۴ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/6/58/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي مٰا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ لَقُضِيَ الْأَمْرُ بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ » (بگو اگر آنچه را به شتاب می‌خواهید نزد من بود، بی‌گمان کار میان من و شما فیصله می‌یافت) تا آخر آیه؛ یعنی اگر بر آن معجزه‌ای که به دلخواه از من می‌خواهید توانایی داشتم—در حالی که آن معجزه به‌گونه‌ای است که اگر بر پیامبری فرود آید، از داوریِ قاطع و فیصله‌بخش میان او و امتش جدا نمی‌شود—کار میان من و شما یکسره می‌شد و با آن، یکی از دو طرفِ اختلاف و نزاع رهایی می‌یافت و دیگری عذاب و هلاک می‌گردید؛ و با آن عذاب، جز شما هلاک و مجازات نمی‌شدید، زیرا شما ستمکارید و عذاب الهی تنها ستمکاران را به سزای ستمشان فرو می‌گیرد، و ساحت خدای پاک و منزه پاک‌تر از آن است که امر بر او مشتبه گردد و ستمکاران را از غیرِ آنان بازنشناسد و به جای شما مرا عذاب کند.
پس در این سخن خدای متعال: « وَ اللّٰهُ أَعْلَمُ بِالظّٰالِمِينَ » (و خدا به ستمکاران داناتر است) نوعی کنایه و تعلیل نهفته است؛ یعنی شما هستید که عذاب می‌شوید چرا که ستمکارید و عذاب الهی از ستمکاران فراتر نمی‌رود و به غیر آنان نمی‌رسد. و در این جمله، اشاره‌ای است به آنچه پیش‌تر گذشت؛ یعنی این سخن خدای متعال: «قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتٰاكُمْ عَذٰابُ اللّٰهِ بَغْتَهً أَوْ جَهْرَهً هَلْ يُهْلَكُ إِلاَّ الْقَوْمُ الظّٰالِمُونَ» (انعام: ۴۷: بگو به من خبر دهید اگر عذاب خدا ناگهانی یا آشکارا به سراغتان آید، آیا جز قوم ستمکار کسی هلاک می‌شود؟).