وَلَوۡلَآ أَن كَتَبَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡجَلَآءَ لَعَذَّبَهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابُ ٱلنَّارِ
و اگر خدا جلای وطن (اخراج از سرزمین) را بر آنان مقدر نکرده بود، بی‌تردید در همین دنیا [با کشتن و اسارت] عذابشان می‌کرد؛ و برای آنان در آخرت نیز عذاب آتش خواهد بود.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بحث روایی
تفسیر آیه‌های ۲ تا ۱۰ با هم
پس خداوند دربارهٔ آنان این آیه را فروفرستاد: « هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا -إلي قوله- فَإِنَّ اللّٰهَ شَدِيدُ الْعِقٰابِ » (اوست کسی که کافران را بیرون راند... ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۳ سورهٔ حشر، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۹، صفحهٔ ۲۰۲ تا ۲۰۸ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/59/3/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَوْ لاٰ أَنْ كَتَبَ اللّٰهُ عَلَيْهِمُ الْجَلاٰءَ لَعَذَّبَهُمْ فِي الدُّنْيٰا وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَهِ عَذٰابُ النّٰارِ » (و اگر خدا جلای وطن را بر آنان مقرر نکرده بود، بی‌تردید در دنیا عذابشان می‌کرد، و برای آنان در آخرت عذاب آتش خواهد بود)؛ «جَلاء» به معنای ترک وطن (جلای وطن) است، و «نوشتن جلاء بر آنان»، قضای حتمی الهی دربارهٔ ایشان است. مقصود از «عذابشان در دنیا»، عذاب ریشه‌کنی یا کشته شدن و اسارت است.
و معنای آیه چنین است: اگر خدا بیرون رفتن از دیارشان و ترک وطن را بر آنان مقدر نکرده بود، مسلماً در دنیا با عذاب ریشه‌کنی یا کشته‌شدن و اسارت عذابشان می‌داد، همان‌گونه که با بنی‌قُریظه چنین کرد؛ و برای آنان در آخرت عذاب آتش خواهد بود.