تفسیر آیهٔ ۱۴ سورهٔ حشر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لاٰ يُقٰاتِلُونَكُمْ جَمِيعاً إِلاّٰ فِي قُريً مُحَصَّنَهٍ أَوْ مِنْ وَرٰاءِ جُدُرٍ » (آنان همگی با شما نمی‌جنگند مگر در آبادی‌های دژبندی‌شده یا از پشت دیوارها). این آیه نشان‌دهندهٔ اثر ترس و بزدلی همهٔ آنان است، و معنایش این است: بنی‌نضیر و منافقان هیچ‌گاه همگی با شما به‌گونه‌ای نمی‌جنگند که به میدان باز رویارو بیایند، بلکه تنها در آبادی‌های استوار و قلعه‌های نفوذناپذیر یا از پشت دیوارها، بدون آنکه خود را نشان دهند، با شما می‌جنگند.

و این سخن او که: « بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ » (ستیز و نبردشان میان خودشان سخت است)؛ یعنی آنان میان خودشان درگیریِ سخت و برخوردی شدید دارند، ولی هرگاه برای نبرد با شما به میدان بیایند و شما را روبه‌رو ببینند، به سبب ترسی که خداوند در دل‌هایشان افکنده است، بزدل و ناتوان می‌شوند.

و فرمودهٔ او: « تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتّٰي » (آنان را متحد می‌پنداری، در حالی که دل‌هایشان پراکنده است)؛ یعنی گمان می‌کنی آنان با الفت و همبستگی گرد آمده‌اند، در حالی که دل‌هایشان پراکنده است و اتحادی با یکدیگر ندارند، و همین پراکندگی بزرگ‌ترین عامل خواری و شکست است. این بدان سبب است که آنان گروهی هستند که خرد نمی‌ورزند؛ و اگر عقل و خرد را به کار می‌گرفتند، با هم متحد می‌شدند و یک‌صدا عمل می‌کردند.