تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ مجادله

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّمَا النَّجْويٰ مِنَ الشَّيْطٰانِ لِيَحْزُنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَيْسَ بِضٰارِّهِمْ شَيْئاً إِلاّٰ بِإِذْنِ اللّٰهِ » (جز این نیست که نجوا از سوی شیطان است تا مؤمنان را اندوهگین سازد، در حالی که جز به اذن خدا هیچ آسیبی به آنان نمی‌رساند...). بر پایهٔ آنچه از سیاق برمی‌آید، مراد از نجوا در اینجا همان درگوشی سخن گفتنی است که در آن روزها میان منافقان و بیماردلان رواج داشت؛ و این از وسوسه‌های شیطان است، زیرا اوست که این کار را در دل‌هایشان می‌آراید تا بدین وسیله آنان را اندوهگین کند، دل‌هایشان را مشوش سازد و چنین وانمود کند که مصیبتی به آن‌ها رسیده و گرفتاری به آنان اصابت کرده است.

سپس خدای پاک و منزه دل‌های مؤمنان را آرامش بخشید، با یادآوری اینکه کارها همه به دست خدای پاک و منزه است و شیطان یا نجوای دیگران، جز به اذن خدا هرگز هیچ زیانی به آنان نمی‌رساند؛ پس باید بر او توکل کنند و از زیانش نهراسند. خدای پاک و منزه در آیهٔ «وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَي اللّٰهِ فَهُوَ حَسْبُهُ» (و هر کس بر خدا توکل کند، او برایش بس است) (طلاق: ۳) تصریح فرموده که هرکس به او توکل کند، او را کفایت می‌کند؛ و مؤمنان را بر توکل برانگیخت با این بیان که توکل از لوازم ایمانِ شخص مؤمن است؛ پس اگر ایمان دارند، باید بر او توکل کنند که او برایشان کافی است.

و این، معنای همین کلام الهی است: « وَ لَيْسَ بِضٰارِّهِمْ شَيْئاً إِلاّٰ بِإِذْنِ اللّٰهِ وَ عَلَي اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ » (و جز به اذن خدا هیچ زیانی به آنان نمی‌رساند، و مؤمنان باید تنها بر خدا توکل کنند).